Herhaling van zetten in Egypte?

Cairo, 4 december 2012 – Mars naar het federaal paleis Qasr Al-Athadia om het referendum over de grondwet af te wijzen, te protesteren tegen de ontwerp-grondwet en het grondwettelijk decreet dat president Morsi aankondigde (foto: Flickr/Moud Barthez)De onrust in Egypte van de afgelopen weken roept de vraag op hoe president Morsi zo’n ernstige inschattingsfout kon maken.

Vandaag en komende zaterdag houdt Egypte een referendum over de nieuwe grondwet. Volgens voorstanders is het de meest democratische grondwet die ooit het licht zag in Egypte. Men kan partijen en kranten oprichten zonder toestemming vooraf, marteling wordt uitgebannen en de waardigheid van gevangenen gekoesterd. Tegenstanders stellen echter dat dit een heel erg slechte grondwet is. Niet-gekozen religieuze figuren hebben het recht wetgeving vooraf te beoordelen en het leger mag onafhankelijk functioneren.

Ernstige inschattingsfout

De onrust die we de afgelopen weken hebben gezien, roept de vraag op hoe het kan dat president Morsi zo’n ernstige inschattingsfout maakte. Hoe kan het dat minder dan twee jaar na de demonstraties die het aftreden van Hosni Mubarak inluidden, honderdduizenden mensen opnieuw de straat opgaan?

Als de politici van de oppositie niks voorstellen en met hun eigen belang bezig zijn, waarop luistert men dan naar hun oproepen? Als de Moslim Broederschap inderdaad de grote meerderheid van de Egyptische bevolking representeert, waarom roept ze dan zoveel woede op?

Sociaal conflict

Ellis Goldberg zoekt op Foreign Policy het antwoord op die vragen in het sociale conflict binnen de Egyptische maatschappij. Het wantrouwen, de afkeer en angst voor de Moslim Broederschap zijn diep geworteld. Velen zijn bang dat als de Broederschap eenmaal de controle heeft over de wetgevende en uitvoerende macht, ze vervolgens de rechtbanken zal overnemen en haar mensen ook zal plaatsen op sleutelposities bij de lagere overheden.

Morsi is niet in staat gebleken die gevoelens in goede banen te leiden, maar heeft met zijn woorden en acties die gevoelens juist aangewakkerd. De koers die hij tot nu toe bewandelt, lijkt helaas maar al te veel op die van de Egyptische regeringen in de zestig jaar voor hem. Denk bijvoorbeeld aan het feit dat toen hij niet in staat bleek de openbare aanklager te vervangen, hij simpelweg probeerde om dan maar de grondwet aan te passen.

Gebroken beloftes

Er zijn maar weinig geledingen in de Egyptische maatschappij, stel Goldberg, die de Broederschap met haar spoor van gebroken beloftes niet tegen zich heeft ingenomen. Egypte gaat door een grote politieke crisis. De vraag is of Morsi de bijzondere leiderschapskwaliteiten bezit die nodig zijn om het land daar doorheen te loodsen. In plaats daarvan stuurt hij nu opnieuw het leger de straat op om de orde te herstellen en doet de staat van beleg opnieuw haar intrede.

Die aanpak is veel Egyptenaren maar al te vertrouwd, getuige ook de vele verwijzingen op twitter en internet naar Iyad El-Baghdadi’s onvolprezen Arab Tyrant’s Manual.

Klein lichtpuntje

Een onderzoek van het Egyptisch Centrum voor Vrouwenrechten liet in 2008 zien dat meer dan tweederde van de Egyptische vrouwen dagelijks te maken heeft met seksuele intimidatie. De afgelopen twee jaar hebben we een toename kunnen zien van het aantal aanvallen op vrouwen. In een poging daar iets aan te doen, kondigde het ministerie van Binnenlandse Zaken deze week veiligheidspatrouilles tegen seksueel geweld aan.

Activisten hopen uiteraard dat dit tot meer veiligheid zal leiden, maar zij geven tegelijkertijd aan dat de politie zelf deel is van het probleem. De 22-jarige studente Diana Zaki verwoordt dat als volgt: ‘We are attacked and the police either stand by or do nothing and laugh as men say disgusting things at women, grab our chests or behinds, so I am definitely not convinced yet.’

foto cc Moud Barthez

Dit artikel verscheen eerder op Sargasso in de rubriek ‘Elders in de wereld’
Eerdere artikelen over actuele ontwikkelingen in het Midden-Oosten en Noord-Afrika

Dit bericht werd geplaatst in Midden-Oosten en getagged met , , , , . Maak dit favoriet permalink.

5 reacties op Herhaling van zetten in Egypte?

  1. reinejragolo zegt:

    Het lijkt er sterk op dat Morsi de weg vrij wil maken voor een totalitaire Islamitische staat a la Iran.
    Het lichtpuntje dat je schetst kan ik wel onderschrijven. Maar er zou een baken moeten zijn die mijn voorgevoelens opzij kan zetten.

  2. Dat zal moeten blijken, Reine. Morsi zelf heeft een andere verklaring voor zijn recente acties. De verklaring over de constitutie stelt bijvoorbeeld dat de January 25 revolutie de president gemandateerd heeft om de revolutionaire eisen te realiseren en de overblijfselen van het oude regime uit te roeien. Diezelfde verklaring roept op tot het bouwen van een ‘nieuwe legitimiteit, gebouwd op een grondwet’, om ‘principes van vrijheid, gerechtigheid en democratie’ te bevorderen.
    Die constitutionele verklaring heeft hij inmiddels ingetrokken, onder zware druk. De hele tekst is, in Engelse vertaling, na te lezen op Al Ahram.
    Aannemend dat de grondwet in het referendum zal worden aangenomen, zal daarna moeten blijken hoe het verder gaat. Wat ik vooral een gemiste kans vindt voor iemand die zegt de revolutie te realiseren, is het bewerkstelligen van een zo groot mogelijk draagvlak in de Egyptische samenleving. Maar wellicht is dat precies zijn misrekening, onvoldoende inzicht in hoe diep het wantrouwen tegen machtshebbers is. En de acties van Morsi zelf én de Moslim Broederschap dragen bij aan dat wantrouwen. Of het terecht is zal de tijd moeten leren.

    Op Egypt Independent kun je de tekst nalezen van de grondwet waarover vandaag en volgende week gestemd wordt. Die grondwet kun je vergelijken met die van ons, maar je kunt hem ook vergelijken met de grondwet die tot nu toe gold in Egypte.

  3. reinejragolo zegt:

    Johanna, wat het meest opvalt is dat wetgeving vooraf gescreend moet worden door geestelijken.
    Dit hoeft op zich geen probleem te zijn maar het kan er toe leiden dat de geestelijken zelf de wetten gaan schrijven wat weer tot een frictie met het volk komt.

  4. Of dat het meeste opvalt, Reine, weet ik niet. Wel vermoed ik dat het voor jou het punt is dat het meeste opvalt. En er is natuurlijk wel een groot verschil tussen ‘screenen’ en ‘schrijven’. Voor mij is dat echter niet de kern. Die is voor mij wie uiteindelijk de wetten vaststelt. In een werkende democratie zou dat het parlement moeten zijn. Wordt de grondwet aangenomen, dan zal dat worden gevolgd door verkiezingen voor het inmiddels ontbonden parlement.

    Hier een overzicht van kritiekpunten op de concept grondwet.

    Begrijp me goed. Je hoort mij niet zeggen dat dit een goede grondwet is. Maar ik vind dat het aan de Egyptenaren zelf is om daar een oordeel over te vellen. Zoals ik ook vind dat we nu niet in staat zijn om te beoordelen of Morsi niet oprecht zou zijn in zijn intenties.
    De kritiek die ik erop heb, zit veel meer in het niet nastreven van zo groot mogelijke consensus. Tijdens het proces hebben belangrijke groepen zich teruggetrokken. Juist in een post-revolutionair tijdperk zou je er wat mij betreft naar moeten streven dat zoveel mogelijk mensen zich kunnen herkennen in de grondwet.

  5. reinejragolo zegt:

    Johanna, wie moeten er naar streven dat zoveel mensen zich kunnen herkennen in de grondwet?
    Maar zijn dat ook de mensen die zich geschoffeerd voelen omdat de geestelijkheid hun concept heeft aangepast?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s