De vergeten Tsjetsjeense deportatie (deel 1)

Een gebeurtenis uit de Tweede Wereldoorlog die in het westen niet of nauwelijks bekend is, is de genocide die Josef Stalin begin 1944 pleegde op het Tsjetsjeense volk en andere volkeren op de Noordelijke Kaukasus. Tijdens Operatie Chechevitsa, die in het tsjetsjeens bekend staat als Ardakh, de Exodus, liet Stalin in minder dan een week tijd de complete bevolking van Tsjetsjenië en het ernaast gelegen Ingoesjetië deporteren naar Centraal-Azië. De genocide trof meer dan 500 duizend mensen, van wie 40 tot 50 procent kinderen. Naar schatting kwam bijna een kwart van de bevolking tijdens de eerste jaren na de deportatie om van de honger en de ontberingen tijdens de exodus. Het duurde tot 1957, toen Nikita Chroesjtsjov Stalin was opgevolgd, alvorens de Sovjet-Unie erkende wat er gebeurd was en de Tsjetsjenen stapsgewijs weer mochten terugkeren naar hun land. Deel 2 verschijnt morgen.

Tsjetsjeens kind in Centraal-Azië (foto: University of North Carolina)Gedwongen volksverhuizing
De Chechevitsa vormde het einde van de van 1940 tot 1944 durende Tsjetsjeense Opstand, die haar hoogtepunt had tijdens de barre winter van 1942-1943 toen Hitlers troepen aan de poort van de Sovjet-Unie stonden. De Sovjet-Unie beschuldigde de Tsjetsjenen ervan met de Duitsers te heulen, de Tsjetsjenen zouden maar al te zeer bereid zijn de Duitsers over de bergpassen naar Azerbeidjan te gidsen, naar de eindbestemming van de Duitse operatie: de Azerische oliereserves. De meeste historici doen deze beschuldiging echter af als volstrekt onterecht.

Weliswaar hadden de Tsjetsjenen contact met de nazi’s, maar er was ook sprake van grote ideologische verschillen: het Tsjetsjeense streven naar zelfbeschikking stond tegenover het Duitse imperialisme. De Tsjetsjenen voelden er niks voor om de ene kolonisator te verruilen voor de andere en ze vertrouwden de Duitsers dan ook niet. Ze vonden het bovendien maar niks dat de Duitsers vriendschappelijk omgingen met hun traditionele vijand, de kozakken. Daarnaast leefde onder de Tsjetsjenen ook een invloedrijke joodse clan. Ttijdens de Tweede Wereldoorlog vochten circa 40 duizend Tsjetsjenen en Ingoesjetiërs in het Rode Leger tegen de Duitsers, van wie er 50 de allerhoogste onderscheiding Held van de Sovjet-Unie ontvingen. En tot slot hadden de Duitsers Tsjetsjenië nooit bereikt, want ze werden door het Rode Leger staande gehouden.

De Chechevitsa maakte deel uit van Stalins omvangrijke programma voor gedwongen deportatie, Kort voor, tijdens en direct na de Tweede Wereldoorlog voerde Stalin op enorme schaal een serie deportaties uit die de etnische kaart van de Sovjet-Unie ingrijpend beïnvloedden. Hij deporteerde 1,9 miljoen mensen uit de westelijke Sovjet-Unie naar Siberië en de Centraal-Aziatische republieken. Als redenen voerde hij aan separatisme, weerstand tegen de Sovjet-overheersing en collaboratie met de binnenvallende Duitsers. Daarnaast speelde mogelijk de ambitie om regio’s etnisch te zuiveren een rol. Tijdens zijn bewind deporteerde hij uiteindelijk tussen 1920 en 1951 zo’n 3,2 miljoen mensen.

Operatie Chechevitsa
In oktober 1943 stuurde Beria, het hoofd van de NKVD, die verantwoordelijk was voor de Russische staatsveiligheid, een groep officieren naar Tsetsjenië om daar materiaal te verzamelen dat in een later stadium de onderdrukking zou rechtvaardigen. De groep rapporteerde een maand later per brief dat zij 38 religieuze groepen hadden geïdentificeerd die minstens 20 duizend leden hadden en die actief waren in het uitvoeren van anti-Sovjet activiteiten, het helpen van bandieten en Duitse saboteurs, en het oproepen tot gewapend verzet tegen de Sovjet-Unie. In reactie daarop startte Beria vervolgens de deportatie-operatie. Om het geheel voor te bereiden stuurde hij op 13 oktober 1943 zo’n 120 duizend manschappen naar Tsjetsjenië onder het voorwendsel dat ze bruggen kwamen herstellen.

Op 23 februari 1944, de Dag van het Rode Leger, werd de hele bevolking opgeroepen om zich te verzamelen in de lokale gebouwen van de partij. Daar werd hen verteld dat zij zouden worden gedeporteerd vanwege hun vermeende collaboratie met de Duitsers.
De Sovjets pakten de hele bevolking op en gebruikten daarbij de Studebaker trucks die de VS ter beschikking had gesteld om de strijd tegen nazi-Duitsland beter te kunnen voeren. De trucks brachten hen naar het dichtstbijzijnde treinstation, waar zij werden samengepakt in goederenwagons en met amper eten en zonder kleding tegen de kou richting Siberië gestuurd werden. Mensen die in de bergen woonden, werd gesommeerd naar de vlaktes te lopen. Zwangere vrouwen, ouderen en anderen die niet in staat waren de afstand af te leggen, werden simpelweg doodgeschoten. Wie zich verzette eveneens. Mensen die in verafgelegen dorpen woonden, werden eveneens geëxecuteerd. Daarmee gaven de Sovjets gevolg aan de mondelinge instructie dat mensen die niet vervoerbaar waren geliquideerd dienden te worden. In het bergdorp Khaibakh werden 700 vrouwen, kinderen en ouderen in een schuur opgesloten die vervolgens in brand werd gestoken; ze verbrandden levend. De plaatselijke commandant werd vanwege zijn kordaat optreden in Khaibakh bevorderd. Khaibakh was getuige de nog weken nasmeulende dorpen niet het enige dorp dat door dit lot getroffen werd. Een ooggetuige van de deportatie beschrijft:

They combed the huts to make sure there was no one left behind… The soldier who came into the house did not want to bend down. He raked the hut with a burst from his tommy gun. Blood trickled out from under the bench where a child was hiding. The mother screamed and hurled herself to the soldier. He shot her too. There was not enough rolling stock. Those left behind were shot. The bodies were covered with earth and sand, carelessly. The shooting had also been careless, and people started wriggling out of the sand like worms. The NKVD men spent the whole night shooting them all over again.

Op 29 februari 1944, nog geen week later, was de operatie afgerond. Lavrentii Beria, het hoofd van de NKVD, rapporteerde aan Stalin:

I report the results of the operation of resettling Chechens and Ingushi. The resettlement was begun on February 23rd in the majority of districts, with the exception of the high mountain population points… 478,479 persons were evicted and loaded onto special railway cars, including 91,250 Ingush. One hundred and eighty special trains were loaded, of which 159 were sent to the new designated place.

Stalin deporteerde circa 700 duizend bewoners van de Noordelijke Kaukasus, onder wie bijna 480 duizend Tsjetsjenen. Daarbij spaarde hij niemand. Veel jonge mannen vochten op dat moment honderden kilometers naar het westen aan het front in de Oekraïne en Wit-Rusland, waar hun commandanten hen roemden vanwege hun moed en vastberadenheid. Stalin gaf echter orders om alle mannen ongeacht hun rang te verzamelen en linea recta naar de goelags in Centraal-Azië te sturen. Hun papieren en militaire onderscheidingen werden geconfisceerd. Sommigen konden hieraan ontsnappen doordat hun commandanten alles in het werk stelden hen te behouden, anderen echter werden ter plekke doodgeschoten of verdronken. Later werden zij weer herenigd met hun eveneens in ballingschap levende gezinnen.

Deel 2 verschijnt morgen.

Dit bericht werd geplaatst in Oorlog & geweld en getagged met , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

6 reacties op De vergeten Tsjetsjeense deportatie (deel 1)

  1. delahaye zegt:

    In die tijd en veel later nog deed de VS alles om Uncle Joe af te schilderen als een gewaardeerde bondgenoot.
    Bohlen of Kennan, ik herinner me dat niet meer, zij waren de twee eerste Russisch sprekende VS diplomaten in Moskou, probeerden in de dertiger jaren de VS ambassadeur, als ik me goed herinnner een neef van de man van de joodse oorlogsverklaring van 1933 aan Duitsland, Samuel Untermeyer, uit te leggen dat de processen in Moskou toen echt showprocessen waren.
    Tijdens het Neurenberg showproces beschuldigden de gealllieerde aanklagers Duitsland nog van de moordpartij in Katyn.
    Hetzelfde gebeurde overigens met Malmedy en Oradour sur Glane.
    Malmedy is ondertussen van het lijstje met Duitse oorlogsmisdaden afgehaald, Oradour staat er nog op, de man die aantoonde dat ook dit onzin was kreeg twee jaar cel in Frankrijk.
    Roosevelt wist bliksems goed wat hij deed toen hij O Europa uitleverde aan Jozef Stalin, gezien zijn uitspraak ‘ik hoop dat de O Europese volkeren Stalin wat beschaving bijbrengen’.
    Het was ijdele hoop.
    Dè winnaar van de tweede wereldoorlog was Jozef Stalin.
    Tegelijkertijd ging de USSr ten onder aan de bezettingen van O Europa, zoals de Vs nu ten onder gaat aan z’n bezettingen.
    De mensheid lijkt het nooit te leren dat er in oorlogen alleen maar verliezers zijn.
    De huidige verliezers zijn de gewone VS burgers, hun land besteedt 550 miljard per jaar aan militarisme.
    De Sovjet Federatie heeft z’n budget nu naar 35 miljard opgekrikt.
    Wat de meeste mensen ook niet weten is de uitlevering van iets van drie miljoen ‘Russen’ die aan Duitse zijde hadden gevochten, uitlevering met geweld, door de heren Churchill en Roosevelt.
    Het overgrote deel overleefde het niet.

  2. P.H.M. van de Kletersteeg zegt:

    In de oude tijden als een stad veroverd werd. werden alle manen–vanaf babies-om zeep geholpen.
    Dit om eeuwige wraak te voorkomen.
    in Afghanistan heeft een islamitisch leger eens de hele stad over de kling gejaagd: 60.000 personen.
    I india was een gevreesd leger; als die aanvielen, waren ze altijd stoned van een opium product, waarvan ze bloeddorstig werden.
    Als het zeker was dat een stad ging verliezen, doden de vader de dochters en vrouwen om dat het lot van de vijand beroerder was.

    oorlog is geen gezellig uitstapje; schone oorlogen bestaan er niet.

    Kijk eens wat de marokkanen deden aan het einde van de tweede wereldoorlog in Italie en duitsland.
    massale verkrachtingen, martelen, en moordorgies.

    En Stalin was een despoot.
    Maar dat kon hij alleen zijn, met voldoende volgelingen; en DAT wordt vergeten.

  3. @delahaye
    Dat lijkt inderdaad de rode draad te zijn: we weten het, maar doen er niks aan. En de geschiedenis herhaalt zich keer op keer, zij het in steeds andere vorm.

  4. @P.H.M. van de Kletersteeg
    Je stopt veel elementen in je reactie. Ik ben het met je eens dat oorlog geen gezellig uitstapje is. Tegelijkertijd zijn er door de eeuwen heen altijd regels geweest voor het voeren van oorlogen. Dat is echt geen 20e eeuwse uitvinding.
    Vrouwen verkrachten tijdens oorlog, het kwam voor, ook door het Rode Leger op tamelijk grote schaal trouwens. En het komt nog steeds voor, het wordt ingezet als strategisch wapen om de maatschappij te destabiliseren.
    Toch zou ik het geweld van dictators als Stalin niet willen bagatelliseren, net zo min als ik zou willen stellen dat die dictator er alleen was dankzij de steun. Deels is dat waar, zoals we ook nu in Libië zien. Maar het gaat voorbij aan het feit dat dictators de beschikking hebben over een meestal erg groot apparaat om de bevolking te onderdrukken, waarbij zij die daaraan meewerken grootscheepse voordelen genieten.
    Overigens was ook in die tijd het zelfbeschikkingsrecht al een erkend principe, maar werd het door Stalin met voeten getreden, en wordt dat in het geval van de Tsjetsjenen en andere volkeren op de Kaukasus nog steeds met grof geweld met voeten getreden.
    De wereld weet het, en kijkt toe.

  5. Pingback: De vergeten Tsjetsjeense deportatie (deel 2) | Levantijnse berichten

  6. Piet de Vries zegt:

    Regels voor het voeren van oorlogen werden alleen toegepast bij oorlogen binnen Europa van misschien 1750 tot aan 1914.
    En dan moet je voor Europa nog lezen west Europa.
    Het doelgericht doden van burgers was een Britse uitvinding van voor de tweede wereldoorlog, bombarderen.
    Zie b.v. Martin Middlebrook, hij onderzocht de Britse bombardementen op Duitsland, Zuckerman, hij onderzocht gedurende de tweede wereldoorlog de effectiviteit van geallieerde bombardementen, of de memoires van de Britse diplomaat Vansittard, hij schrijft dat de Britten al in de eerste wereldoorlog een totale oorlog voerden, en hij kan het weten, hij was toen hoofd van de blokkade afdeling.
    Wie de Britse haat tegen Duitsers wil zien leze Vansittard.
    De Duitsers waren militaristen, de Britten waren dat niet, ondanks dat hun vloot van elk land de steden beschoot als dat land niet naar de Britse pijpen danste.
    De VS heeft net een kleine 300 tankvliegtuigen besteld bij Boeing, die hebben geen andere functie dan de hele wereld kunnen bombarderen.
    Uiteraard brengt de VS net als de Britten beschaving.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s