Vrouwen

Morgen is het Internationale Vrouwendag. Om dat te vieren organiseerde de Stadsschouwburg in Utrecht vandaag een speciaal programma voor, over en met vrouwen. De rode draad in het programma waren de levensverhalen van verschillende generaties vrouwen, uit verschillende culturen.

De middag begon met de presentatie van het boek Licht en schaduw, een boek met levensverhalen van vijftien Nederlandse vrouwen uit Iran, Irak, Turkije, Marokko, Nederland en Suriname, opgetekend onder de open en persoonlijke begeleiding van Halleh Ghorashi en Christien Brinkgreve. De auteurs lazen stukjes voor uit elkaars werk. Het waren indrukwekkende verhalen. Zoals het verhaal van Parwin die in 2001 werd genomineerd voor de Zami-award, een prijs voor het bijdragen aan de vrouwenstrijd in hun geboorteland en de positie van migrantenvrouwen in Nederland. Zij kreeg een prijs voor precies datgene dat in haar eigen land strafbaar was. Ze krijg een prijs terwijl anderen die met haar vochten, werden gemarteld en soms de dood vonden, geen prijs kregen.

Thuisgekomen legde ik de prijs neer bij de ster van buxusplanten in mijn tuin en huilde, huilde. Die buxusster had ik vijf jaar eerder in onze voortuin geplant, toen we na een lange asielprocedure onze eerste eigen woning in Nederland betrokken. De ster is mijn persoonlijke monument voor onze vrienden die hun leven voor de vrijheid hebben geofferd en verwijst naar het lied dat wij zingen ter nagedachtenis aan hen:

Niemand heeft vanavond de ster gezien,
Misschien is zij opgegaan in de duisternis?

In het boek is ook een bijdrage opgenomen van Funda Müjde, die verhaalt over hoe haar moeder vier lange jaren vader en moeder tegelijk was, die sterk was ondanks haar analfabetisme, die leerde lezen en schrijven, die omging met zaken van eer en haar ‘mannetje’ stond. Dezelfde vrouw die na vier jaar met haar kinderen overkwam naar Nederland, waar vader weer wilde laten zien dat hij de man en de kapitein op het schip was. Waar ze gaandeweg haar zelfstandigheid kwijtraakt, mede doordat ze de Nederlandse taal maar moeilijk kan leren.

Het zijn verhalen over hoe de vrouwen zijn geworden wie ze zijn, over de personen en ervaringen die daarbij belangrijk waren. Over de vraag wanneer je erbij hoort, en hoe je dat weet. Over de vraag of ze zich thuis voelden en waar, wanneer ze zich thuisloos voelden. Verhalen over hun dromen ook.
Bijzonder is dat die verhalen, geschreven door vrouwen van verschillende generaties, en met een verschillende cultuur, zo enorm herkenbaar zijn. Soms hadden ze zich net zo goed kunnen afspelen in mijn jeugd hier in Nederland. De dingen die vrouwen bezig houden, het zijn universele vragen. Het zijn dingen die geen culturele verschillen scheppen, geen onoverbrugbare kloven. Integendeel. De verhalen spraken vanmiddag tot mijn hart en tot een intens gevoel van verbondenheid.

Na de boekpresentatie stonden twee theaterproducties op het programma.

1000 Grootmoeders van Kosmopolis Utrecht verhaalt over drie vrouwen die hun lot in eigen handen nemen. Drie generaties: een grootmoeder, een moeder en een dochter. Vrouwen die leven in een wereld waar kansen niet voor het oprapen liggen, en waar iedere generatie zelf zijn weg moet vinden. De teksten zijn tot stand gekomen op basis van interviews van regisseur Fenneke Wekker. Het prachtige spel is van Elsje de Wijn, Funda Müjde en Aisa Winter. Het laat zien hoe de vrouwen sociale stijging ervoeren in hun leven, hoe dat er voor elke generatie weer anders uitziet. Het stelt ook vraagtekens bij de kosten van sociale stijging, zoals het eeuwig hard werken, het opgeven van veel dingen om die stijging maar te bereiken, en de verliezen die dat ook met zich meebrengt. De teksten zijn zoals gezegd afkomstig uit interviews met vrouwen uit verschillende culturen. Regelmatig word je op het verkeerde been gezet, denk je bijvoorbeeld ‘dat moet een Marokkaanse vrouw uit de Rif zijn’, en blijkt het om een Nederlandse boerin uit bijvoorbeeld Eelde te gaan. Ook hier merk je dat de verhalen deel uitmaken van een collectieve herinnering, dat vrouwen waar ook ter wereld een zelfde verhaal te vertellen hebben.

Het tweede stuk, Eet me, is geregisseerd door Suzanne Reindersma. In 2007 regisseerde zij voor haar afstudeerproject aan de HKU Naima & Latifa.Haar theatergroep Vida richt zich met name op Utrecht Zuid. Voor dit project interviewde zij vrouwen op Kanaleneiland. De interviews gingen vooral het verband tussen lichaam en ziel. Al improviserend kwam Reindersma met de actrices Naomi MacDonald, Kaltoum Boufangacha en Libertad Pozo Rodriguez tot de uiteindelijke vorm.
Eet me laat drie vrouwen zien die elk op hun eigen manier omgaan met pijn, angst, liefde, verbondenheid en goed voor jezelf zorgen. Die in hun verscheidenheid echter ook veel gemeen hebben. Zoals leven voor anderen, je eigen behoeftes opzij schuiven voor de mensen om je heen, je wellicht niet eens bewust zijn van die behoeftes. Behoeftes die toch tot uitdrukking komen, bijvoorbeeld in passieve agressie, desinteresse, apathie en depressie. Vrouwen die de schijn ophouden voor de buitenwereld om het perfecte plaatje in stand te houden en zich daarbij forceren.
Eet me is een prachtige voorstelling in de intieme, lichamelijke sfeer van een hammam. Een voorstelling die zindert en wezenlijke thema’s in het vrouwzijn beroert.

In het nagesprek aan het einde van de middag, dat soms werd overstemd door de dansmuziek van het feest Hafla Anissa in de andere zaal, trokken we samen een aantal conclusies. Wat opviel was de universaliteit van de levensvragen van vrouwen, dwars door generaties en culturen heen. Die universaliteit schept een verbondenheid. Het leidde tot de vraag of de huidige vragen over integratie en burgerschap niet vooral een white man’s burden waren. Hoe de wereld eruit zou zien als de universele verbondenheid van vrouwen meer op de voorgrond zou mogen treden.

Licht en schaduw – redactie Halleh Ghorashi en Christien Brinkgreve
1000 Grootmoeders – Kosmopolis Utrecht
Eet me – Vida

Dit bericht werd geplaatst in Vrouwen en getagged met , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

11 reacties op Vrouwen

  1. Jacob Hesseling zegt:

    @aanbevolen,hier eveneens aandacht voor de wereldvrouwendag ( ook in Zwolle)
    http://www.vkblog.nl/bericht/304365/Dames_denk_eraan_-__vanavond_douchen

  2. martin zegt:

    Weet niet of ik mijn artikel nog afkrijg. Ik ben bang dat ik me een beetje verslikt heb. Misschien komt het dan maar op 9 of 10 maart.

  3. Martin, dat is toch fantastisch. Het mag ook best meer dan één dag per jaar vrouwendag zijn.

  4. iris kijkt zegt:

    interessant stuk, goed verslag.

    "Het leidde tot de vraag of de huidige vragen over integratie en burgerschap niet vooral een white man’s burden waren. Hoe de wereld eruit zou zien als de universele verbondenheid van vrouwen meer op de voorgrond zou mogen treden. "

    ‘a man’s burden’ zou ik overigens eerder zeggen, het gecompliceerde is dat vrouwen , in welke cultuur dan ook, vaak die verwachtingen hebben van mannen : dat ze als een soort waakhond optreden over hen. Veel van de witte mannen treden nu als een soort waakhond op voor de westerse vrouw, wat dus gewoon traditioneel is ergens, maar wat westerse vrouwen ook net zo hard blijven verwachten.

  5. Ina Dijstelberge zegt:

    Mooi verslag, ik heb wat gemist. Ik zie dat 100 Grootmoeders nog op toernee gaat. Dus ik heb nog een kans dat te zien.

  6. @ jacob
    Mooi dat er in Zwolle ook van alles plaatsvindt en jij erover schreef.

    @ iris kijkt
    Aangenomen dat we een waakhond nodig hebben en mannen het sterke geslacht zijn. Maar is dat wel zo? Als vrouwen de universaliteit van wat hen bezighoudt kunnen herkennen, waarom mannen dan niet?

    @ ina
    Beide stukken aan te bevelen. Eet me ging gisteren in première.

  7. An van den Burg zegt:

    Het feit dat vrouwen nog altijd zichzelf prolongeren in theaterstukken, kranten en dagen, zegt dat zij niet geëmancipeerd zijn. Mannen hebben geen uitzonderingsdagen! Geen vrouwendag dus, maar gewoon Mensendag.

    An.

  8. laila zegt:

    Indrukwekkend programma.
    Dat boek; onder redactie van Christien Brinkgreve lijkt me boeiend.

  9. @ An
    Des te meer reden om er bij stil te staan lijkt me.

    @ laila
    Ja, ik heb het gekocht en ga het lezen, dus wellicht binnenkort meer erover. Christien Brinkgreve samen met Halleh Ghorashi.

  10. iris kijkt zegt:

    "Als vrouwen de universaliteit van wat hen bezighoudt kunnen herkennen, waarom mannen dan niet?"

    Ja , goeie vraag , maar heb je een antwoord ? Ben benieuwd, zet het in een blog.

  11. johanna_nouri zegt:

    @ iris kijkt
    Wellicht zijn mannen niet bezig met universaliteit, maar met het verdedigen en vergroten van hun belangen? Ik las net het eerste deel van het blog van Martin, dat hierop aan lijkt te sluiten.
    http://www.vkblog.nl/bericht/304529/Antimilitaristisch_feminisme

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s