Ook kinderen hebben rechten

Vandaag is het twintig jaar geleden dat het Kinderrechtenverdrag werd aangenomen. Slechts twee landen ratificeerden het verdrag niet: de Verenigde Staten en Somalië. Hoewel er in de afgelopen twintig jaar veel vooruitgang is geboekt, is er ook nog veel te verbeteren in de rechten van kinderen. Ook in Nederland.

Back to school programme in Burundi (foto: UN Photo/Martine Perret)Het Kinderrechtenverdrag erkent kinderen als mensen die rechten hebben en schrijft tegelijkertijd voor dat zij extra bescherming nodig hebben en mogelijkheden om zich te ontplooien.
Het basisprincipe van het verdrag is de universaliteit en onvervreemdbaarheid van die rechten. Net als de andere mensenrechtenverdragen gaat ook het Kinderrechtenverdrag uit van menselijke waardigheid, van de gelijke en onvervreemdbare rechten van alle mensen, alsmede van het non-discriminatie beginsel. Dat laatste betekent dat de kinderrechten gelden voor alle kinderen, zonder uitzondering.
Bij alle maatregelen die met betrekking tot kinderen genomen worden, dient het belang van het kind altijd voorop te staan. Kinderen hebben een inherent recht op leven; staten zijn verplicht te zorgen voor het overleven en de ontwikkeling van elk kind.

Het verdrag omvat alle terreinen waarop het leven van een kind zich afspeelt en bestaat uit 54 artikelen, die in drie categorieën zijn onderverdeeld: provision (verzorging), protection (bescherming) en participation (recht op deelname, of respect).
Op grond van het Kinderrechtenverdrag heeft elk kind recht op leven, een naam en nationaliteit, gepaste vrije mening, privacy en een thuis, een band met de ouders, aangepaste informatie zoals kinderboeken, onderwijs, de grootst mogelijke geneeskundige verzorging, sociale zekerheid, een toereikende levensstandaard, vrije tijd, spel, en dergelijke.
Het verdrag biedt bijzondere bescherming aan pleegkinderen, adoptiekinderen, vluchtelingen, gehandicapte kinderen, minderheden, kinderen in gewapende conflicten, verwaarloosde of misbruikte kinderen, kinderen die vervolgd worden voor een strafbaar feit.
Daarnaast biedt het verdrag bescherming tegen discriminatie, het wederrechtelijk overbrengen naar een ander land, geweld, misbruik, verwaarlozing, economische uitbuiting, verdovende middelen of drugs, seksuele exploitatie en seksueel misbruik, ontvoering en kinderhandel, foltering, doodstraf, levenslange gevangenisstraf, willekeurige vrijheidsberoving.

Het verdrag bevat twee aanvullende, optionele protocollen. Protocol 1 handelt over de verkoop van kinderen, kinderprostitutie en kinderpornografie. Protocol 2 handelt over de betrokkenheid van kinderen bij gewapende conflicten. Dit laatste protocol merkt het inzetten van kindsoldaten jonger dan 15 jaar aan als een oorlogsmisdaad.

Omslag Unicef-rapport 'The state of the world's children'Ter gelegenheid van het twintigjarig bestaan van het Kinderrechtenverdrag gaf Unicef een speciaal rapport uit: The State of the World’s Children.
Sinds de aanname van het verdrag is er veel verbeterd op het gebied van kinderrechten. Zo daalde het aantal kinderen dat voor het vijfde levensjaar overlijdt van 12,5 miljoen in 1990 naar 9 miljoen in 2008. Het aantal kinderen dat gevaccineerd is tegen DTP3 steeg van 75 procent in 1990 naar 81 procent in 2007. Het aantal mensen dat aan mazelen overleed is sinds 2000 gedaald met 74 procent. Tussen 1990 en 2006 kregen meer dan 1,6 miljard mensen toegang tot zuiver drinkwater. Het aantal niet-schoolgaande kinderen daalde van 115 miljoen in 2002 naar 101 miljoen in 2007. Het gaat dus vooruit. Maar tegelijkertijd zijn er ook deze schrijnende cijfers:

2,5 miljard mensen hebben geen toegang tot goede sanitaire voorzieningen.
1 miljard kinderen ontberen een of meer essentiële diensten om te leven en te ontwikkelen.
148 miljoen kinderen onder de vijf jaar kampen met ondergewicht.
101 miljoen kinderen volgen geen lager onderwijs.
22 miljoen peuters worden niet routinematig ingeënt tegen ziektes.
8,8 miljoen kinderen overlijden voor ze vijf jaar worden.
4 miljoen pasgeborenen overlijden in hun eerste levensmaand.
2 miljoen kinderen onder de vijftien zijn besmet met HIV.
Jaarlijks overlijden meer dan 500.000 vrouwen aan oorzaken die verband houden met zwangerschap en baren.
500 miljoen tot 1,5 miljard kinderen worden geraakt door geweld.
150 miljoen kinderen tussen de 5 en 14 jaar zijn slachtoffer van kinderarbeid.
145 miljoen kinderen hebben een of beide ouders verloren.
70 miljoen vrouwen en meisjes in 29 landen ondergingen vrouwenbesnijdenis.
Meer dan 64 miljoen vrouwen tussen de 20 en 24 jaar rapporteren dat zij voor hun 18e trouwden.
51 miljoen kinderen worden niet geregistreerd bij de geboorte.
18 miljoen kinderen zijn ontheemd.
15 miljoen kinderen zijn wees of halfwees als gevolg van AIDS.
14 miljoen jonge vrouwen werden moeder tussen hun 15e en 19e.
1,2 miljoen kinderen zijn jaarlijks slachtoffer van mensenhandel.
Meer dan 1 miljoen kinderen zit in de gevangenis.

In Nederland zijn veel basisvoorzieningen goed geregeld, we zijn nu eenmaal een rijk land. Het Jaarbericht Kinderrechten 2009, dat de stand opnam op het terrein van vreemdelingenrecht, uitbuiting, jeugdzorg, kindermishandeling en jeugdstrafrecht stelt echter ook:

Op de meeste thema’s heeft Nederland het afgelopen jaar niet of nauwelijks vooruitgang geboekt. Zo is het aantal kinderen in vreemdelingenbewaring gestegen, zijn er meer slachtoffers van seksuele uitbuiting, zijn de wachtlijsten in de jeugdzorg nog steeds onaanvaardbaar lang en zitten er meer jongeren in voorlopige hechtenis. Er is één uitzondering: kindermishandeling. Met name de bewustwordingscampagne van de overheid om te zorgen dat iedereen die iets merkt van kindermishandeling dit ook meldt, is een positieve ontwikkeling in de aanpak van kindermishandeling.

In Nederland worden minderjarigen uitgebuit in de prostitutie en andere economische sectoren of voor kinderpornografie. CoMensha registreerde in 2008 169 minderjarige slachtoffers van mensenhandel op een totaal van 809. Ruim een vijfde van de slachtoffers is daarmee minderjarig. Meer dan de helft (63%) komt uit Nederland (106). Het aantal minderjarige slachtoffers van seksuele uitbuiting steeg in 2008 met ruim 9 procent.
Belangrijke aandachtspunten voor Nederland zijn verbetering van de preventie van (seksuele) uitbuiting, voldoende gespecialiseerde en veilige plekken voor opvang zorg en behandeling van slachtoffers. Het rapport beveelt tevens aan om de verhoofde strafmaat in mensenhandelzaken waarbij minderjarige slachtoffers zijn betrokken, ook toe te passen in het geval van zestien- en zeventienjarigen.

Vorig jaar slonken de wachtlijsten in de jeugdzorg, maar desondanks stonden er nog steeds meer dan 5000 kinderen langer dan 9 weken op de wachtlijst. Nog niet de helft van hen kreeg passende vervangende hulp om de wachttijd te overbruggen. Zeer alarmerend is de enorme wachtlijst voor de jeugd-ggz. Eind 2008 stonden er 23.000 kinderen op de wachtlijst.
Eveneens alarmerend is het gebrek aan plaatsen in de gesloten jeugdzorg. Het effect daarvan is dat veel kinderen die jeugdzorg nodig hebben nu in een justitiële jeugdinrichting zitten samen met kinderen die in voorarrest zitten of veroordeeld zijn voor een strafbaar feit.
Zowel het VN-Kinderrechtencomité, de mensenrechtencommissaris van de Raad van Europa als de Nationale Ombudsman hebben uitgesproken dat dit ‘samenplaatsen’ volstrekt onaanvaardbaar is. Ook over de kwaliteit van de gesloten jeugdzorg bestaan grote zorgen.

Zorgen zijn er ook over de hoge aantallen lichamelijke, psychische en seksuele kindermishandeling in Nederland. Een van de belangrijkste aanbevelingen is om een meldplicht in te stellen. Op dit moment heeft minder dan de helft van de professionals een meldcode en zelfs bij hen laat de bereidheid daadwerkelijk met die code te werken te wensen over.

Kritische kanttekeningen worden ook geplaatst bij de Nederlandse toepassing van het jeugdstrafrecht. In het Kinderrechtenverdrag staat onder meer dat het belang van het kind voorop dient te staan, dat in het jeugdstrafrecht de pedagogische doelen centraal dienen te staan, dat kinderen recht hebben op een eerlijk proces, dat alternatieven voor vervolging en berichting voorrang moeten krijgen om kinderen zoveel mogelijk buiten het strafrecht te houden. Vrijheidsbeneming kan dan ook slechts als uiterste maatregel worden gezien, voor de kortst mogelijke duur.
Het Jaarbericht stelt dat in Nederland echter steeds harder wordt opgetreden tegen minderjarigen die een delict plegen of daarvan verdacht worden. Of zoals Ido Weijers het in de Volkskrant van 29 november 2008 zei: ‘De jeugd wordt niet crimineler, maar de samenleving veel strenger. Dat resulteert in meer sancties en hardere straffen, terwijl meer hulp en bescherming nodig is.’ Het aantal jongeren in detentie is schrikbarend hoog.
Het VN-Kinderrechtencomité heeft Nederland opgeroepen om in plaats van vrijheidsbeneming meer gebruik te maken van bestaande alternatieven zoals de gedragsbeïnvloedende maatregelen en erkende gedragsinterventies. Ook de wachtlijsten voor ‘jeugdtbs’ zijn veel te lang, in de tweede helft van 2008 was de gemiddelde wachttijd 93 dagen. Jongeren zittten daardoor veel langer opgesloten dan nodig is.

Zowel de Europese mensenrechtencommissaris als het VN-Kinderrechtencomité maken zich grote zorgen over hoe Nederland omgaat met de rechten van vreemdelingenkinderen.
Het Kinderrechtenverdrag is er duidelijk over: het belang van het kind dient voorop te staan in het vreemdelingenbeleid; alle rechten gelden voor alle kinderen, uitsluiting van voorzieningen op grond van verblijfsstatus is dan ook niet toegestaan; kinderen horen bij hun ouders op te groeien tenzij dat niet in hun belang is; vreemdelingenkinderen hebben recht op extra bescherming en mogen niet vanwege hun verblijfsstatus van hun vrijheid worden beroofd.
In 2008 zaten er 160 alleenstaande minderjarigen in vreemdelingenbewaring. In meer dan 2800 gevallen werd het verzoek tot verblijf van een ouder bij zijn kind of andersom afgewezen. In onze Vreemdelingenwet wordt geen recht gedaan aan het feit dan kinderen na lang verblijf zó geworteld kunnen raken in Nederland, dat het schadelijk voor ze is om ze nog uit te zetten. Zo zaten er begin 2009 ongeveer 450 kinderen al langer dan vijf jaar in een asielzoekerscentrum, buiten de opvang gaat het om enkele duizenden kinderen.
Begin 2009 zaten er 160 alleenstaande minderjarige vreemdelingen in vreemdelingenbewaring. Dit is in strijd met het Kinderrechtenverdrag, aangezien er alternatieven voorhanden zijn. Terwijl de overheid zegt deze minderjarigen te beschermen, is de realiteit dat de jongeren juist erg beschadigd en kwetsbaar raken door de maandenlange opsluiting, waarna ze vrijwel zonder uitzondering op straat worden gezet.
In Nederland zijn ‘illegale’ gezinnen uitgesloten van sociale voorzieningen en opvang. Nederland zet kinderen dan ook letterlijk op straat. In strijd met het Verdrag. Hierover is door Defence for Children samen met Unicef, LOS en het Nederlands Juristen Comité voor de Mensenrechten een klacht ingediend bij het Europees Comité voor Sociale Rechten over deze kinderrechtenschending. Die klacht is ontvankelijk verklaard.
Als gevolg van de strenge regels op het terrein van gezinshereniging en -vorming komt het vaak voor dat kinderen in Nederland dreigen te worden gescheiden van hun legaal verblijvende ouders als zij zelf zonder de vereiste Machtiging tot Voorlopig Verblijf (MVV) naar Nederland zijn gekomen of als zij zelf legaal verblijven in Nederland maar hun ouders niet. Als gevolg hiervan hebben die kinderen niet het stabiele gezinsleven waar ze op grond van het Verdrag wel recht op hebben. Scheiding van hun ouders of gedwongen verhuizing naar een land waar ze geen binding mee hebben hangt hen boven het hoofd.

Voor een land dat de mensenrechten zo hoog in het vaandel heeft staan – en terecht – is er dus voldoende werk aan de winkel!

Dit bericht werd geplaatst in Politiek en getagged met , , , . Maak dit favoriet permalink.

10 reacties op Ook kinderen hebben rechten

  1. martin zegt:

    Goed dat je dit schrijft 20 jaar kinderrechten klinkt
    mooi, maar het in de praktijk brengen vergt constante
    aandacht.

  2. Aad Verbaast zegt:

    Uitvoerig blog over een belangrijk onderwerp.
    Schandalig natuurlijk dat een land waar we zo ‘achteraan’ lopen ook (!) dat verdrag niet heeft getekend.
    De doodstraf voor minderjarige kinderen is in sommige staten nog toegestaan. Ook de leeftijd waarmee kinderen de oorlog in gestuurd mogen worden is een oorzaak: minder dan 18 jaar..
    Obama had al lang moeten tekenen natuurlijk.

    Inderdaad: nog heel veel te doen. Wereldwijd. Tekenen is één ding. Waarmaken toch vaak wat anders.

  3. @ martin
    Ja, mensenrechten worden overal geschonden. Kinderrechten ook.

    @ Inderdaad Aad, niet het enige verdrag. De mogelijkheid om minderjarigen de doodstraf te kunnen geven was inderdaad de reden om het Kinderrechtenverdrag niet te ratificeren.

  4. Ina Dijstelberge zegt:

    Johanna, wat een prachtige bijdrage over één van de zaken waar we ons werkelijk druk moeten maken.

  5. iris kijkt zegt:

    Dramatische cijfers. Aan de andere kant ben ik ook wat sceptisch : wat betekenen ze precies en wat is er precies erg aan ? 101 miljoen kinderen gaan helemaal niet naar school bv. Waar zitten die dan precies ? Als ze helpen op het land , is dat dan meteen erg ? 1 miljard kinderen ontberen ‘essentiele diensten’, wat wordt daarmee bedoeld , zeker gezien het totale bevolkingsaantal van ruim 6 miljard ?

    1,5 miljard kinderen geraakt door geweld ? Is dat niet ongeveer het totaal aantal kinderen op aarde ? 64 miljoen vrouwen zijn voor hun 18de getrouwd, so what ? Als je gemiddeld 50 jaar oud wordt ? Slechts 14 van die 64 miljoen werden blijkbaar zwanger. Hoe kan dat ? 22 miljoen niet ingeeent, ik werd ook niet ingeent, behalve tegen pokken. 1 miljoen in de gevangenis. Waar zitten ze ?

    Cijfers zijn belangrijk, maar zijn ook geweldig om te dramatiseren, zonder dat ik kan aanwijzen waar en waarom en hoe. Roep ik maar : oh, wat erg !! Nou ja , is ook wel zo.

  6. @ iris kijkt
    De meeste van die cijfers zijn niet nieuw. Wel staan ze zo bij elkaar, ontleend aan het rapport dat de VN uitbracht. De link staat in het blog.

    Is het een probleem dat meisjes vroeg moeder worden? Ja. Want uit de statistieken blijkt dat zij een grotere kans hebben op complicaties tijdens zwangerschap en geboorte. Uit de statistieken blijkt ook dat hun kinderen een groter risico lopen om ziek te worden of te overlijden. Geen ethische vraag dus, maar wel een die alles met gezondheid te maken heeft.

    Veel van die problemen hangen met elkaar samen. Als je arm bent is de kans dat je niet te eten hebt groter, je gezondheid zal slechter zijn. De kans dat je in dat geval moet werken of het onrustig is/wordt in het gebied neemt ook toe.

    Of het erg is? Ja dat lijkt me wel. We hadden namelijk wereldwijd afgesproken om dit allemaal niet meer te laten gebeuren. Desondanks zijn dit de aantallen van de realiteit. We leven dus onze verdragen gewoonweg niet na. We hadden met elkaar bedacht dat kinderen kind mogen zijn, mogen leren en ontwikkelen. In plaats daarvan lijdt een substantieel aantal van hen honger, moet vechten in oorlogen, werken, wordt uitgebuit. Die kinderen, dat is onze toekomst.

    Het is niet uniek, dat klopt dan weer wel. We hadden ook Millenniumdoelen. We zouden de honger bestrijden. Toch las ik net op Poverty.com dat er elke dag 25.000 mensen omkomen van de honger. Omdat er geen voedsel is, of ze geen geld hebben om het te kopen. 25.000 mensen per dag, dat is elke 3,5 seconde een persoon. Terwijl ik dit schrijf zijn er al weer 200 bijgekomen, de teller loopt mee.

    Cijfers zijn belangrijk omdat ze inzichtelijk maken hoe groot het probleem in werkelijkheid is. In de hoop dat we er ons niet van afkeren, maar er iets aan doen.

  7. joost tibosch sr zegt:

    Johanna, dank voor de gegevens(en Iris dank voor de krirische noot!). Het woord ‘gegeven’ roept nu in mijn religieuze kop het woord ‘Gever" op. In dit geval kan dat alleen maar een gewetens’oproep’ zijn: Kom op, jongens, gvd…., doe er wat aan. Het verdrag niet tekenen om de doodstraf voor kinderen te "redden": dat is wel heel erg godsonnmogelijk!

  8. @ joost
    Inderdaad. Laten we er wat aan doen! Des te bevreemdender dat de Voedseltop vorige week in Rome nauwelijks resultaten heeft opgeleverd. We beloven van alles (denk aan de Millenniumdoelen), maar actie?

  9. iris kijkt 21-11-2009 02:46
    Dramatische cijfers. Aan de andere kant ben ik ook wat sceptisch.
    Dat begrijp ik. Ik zag net een teller meelopen van het aantal kinderen dat op dit moment sterft. Dat komt binnen, en ik voel dat ik wil wegklikken. Maar het is wel de realiteit. Net als met mij vele anderen ook de neiging hebben weg te klikken. Of dat soort sites helemaal niet bezoeken.

    Een mogelijk antwoord op je vragen op grond van beschikbare informatie. Niet uitputtend, maar ter overweging.

    101 miljoen kinderen gaan helemaal niet naar school bv. Waar zitten die dan precies ? Als ze helpen op het land , is dat dan meteen erg ?
    Wat dat je van: ze werken, kinderarbeid dus. Is dat erg? Ja, want het betekent dat als ze geen onderwijs volgen, zelfs geen lager onderwijs, hen kansen om zich te ontwikkelen worden ontnomen. Iets wat overigens hier vroeger ook wel gebruikelijk was. Kinderen die thuis moesten blijven om voor een zieke ouder te zorgen. Laatst werd mijn oudste oom begraven en in de toespraak hoorde ik dat hij al op zijn 15e ging werken, omdat mijn opa altijd ziek was. Als oudste moest hij dus voor inkomen zorgen. Hij heeft nooit mogen doorleren, en had daar zijn hele leven last van, zo begreep ik nu. Leren en studeren is voor de rijken. Omgekeerd: wie de jeugd heeft, heeft de toekomst. Als je wél in de toekomst kunt investeren, is er een kans dat het voor een volgende generatie anders zal zijn. Daarom trekken in India de armen naar de steden; niet eens voor zichzelf, maar voor de toekomst van hun kinderen en kleinkinderen, zodat die het in ieder geval wel beter zullen hebben.

    1 miljard kinderen ontberen ‘essentiele diensten’, wat wordt daarmee bedoeld , zeker gezien het totale bevolkingsaantal van ruim 6 miljard ?
    Eten, water, toegang tot gezondheidszorg, goede sanitaire voorzieningen…
    Een zeer klein deel van de wereld heeft het zeer goed, de rest leeft in armoede.
    48 procent van de wereldbevolking leeft van minder dan 2 dollar per dag. .

    1,5 miljard kinderen geraakt door geweld ? Is dat niet ongeveer het totaal aantal kinderen op aarde ?
    De totale wereldbevolking is op dit moment 6,8 miljard. 27 procent daarvan is jonger dan 15 (dan mis je nog 16-18 jaar). Ofwel: ruim 1,8 miljard.In Nederland is 18 procent van de bevolking jonger dan 15. Dat is ons referentiekader. Wij zijn echter een uitzondering. In veel van de armere landen loopt dat percentage op tot 40 of zelfs 45 procent.
    Omgekeerd hebben wij 15 procent mensen boven de 65. In veel arme landen is dat minder dan 5 procent. Ofwel: mensen worden daar niet oud.
    De cijfers gaven aan dat 500 miljoen tot 1,5 miljard kinderen door geweld geraakt worden. Dat is nogal een ruime marge, dat ben ik met je eens. Geweld wellicht in brede zin: oorlogen, conflicten, uitbuiting, kindermishandeling… Dan nog zijn het schrikbarende aantallen. Geen nieuws: kinderen betalen de rekening, schreef ik eerder al eens. Net als vrouwen overigens. Ik was laatst op de Balkan, waar 1 op de 3 vrouwen slachtoffer is van huiselijk geweld; mede doordat de mannen de oorlog in hun hoofd mee naar huis nemen.

    64 miljoen vrouwen zijn voor hun 18de getrouwd, so what ? Als je gemiddeld 50 jaar oud wordt ? Slechts 14 van die 64 miljoen werden blijkbaar zwanger. Hoe kan dat ?
    Zie mijn eerdere reacties. Vroeg zwanger worden betekent grote complicaties bij geboorte inclusief overlijden van de moeder, én grotere kans op ziekte en overlijden van de kinderen.
    Het gebruik van contraceptie is niet overal wijd verspreid. Met name in armere landen is het aantal vrouwen dat contraceptie gebruikt laag. Mede doordat de paus zich uitspreekt tegen condoomgebruik!

    22 miljoen niet ingeënt, ik werd ook niet ingeënt, behalve tegen pokken.
    Is zoals al eerder gesteld onvergelijkbaar. Overigens wordt op het terrein van vaccinatie wel grote vooruitgang geboekt.

    1 miljoen in de gevangenis. Waar zitten ze ?
    Alleen al in Nederland zitten meer dan 3100 kinderen in de gevangenis.
    Zie pag. 20 van dit rapport: http://www.childinfo.org/files/Progress_for_Children-No.8_EN.pdf

    http://www.prb.org/pdf09/09wpds_eng.pdf

  10. De Stripman zegt:

    Mooie uitgebreide bijdrage ! Belangrijk onderwerp, er valt nog veel te verbeteren…

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s