Interreligieuze dialoog in de praktijk (2)

Vorige week vond in Washington de vierde conferentie plaats als vervolg op A Common Word. Het thema was deze keer A Gobal Agenda for Change. Tony Blair was van de partij, evenals Obama’s adviseur Mogahed. Blair zei onder meer:

‘understand each other, respect each other, act with each other; and in doing so, show why humanity is not made poorer by faith, but immeasurably enriched.’

Van 6 tot 8 oktober vond aan de Georgetown University van Washington de vierde conferentie plaats in het kader van de interreligieuze dialoog tussen moslims en christenen. De conferentie werd georganiseerd door Georgetown University’s Office of the President en het Prince Alwaleed Bin Talal Center for Muslim-Christian Understanding, in samenwerking met het Royal Aal al-Bayt Institute for Islamic Thought of Jordan.

John Esposito, oprichter/directeur van het Prince Alwaleed Bin Talal Center, kaderde de conferentie als volgt in:

Islam and Christianity are far and away the two largest global religions (1.5 and 2.1 billion). Muslims and Christians together make up well over half of the world’s population. Today, more than ever before, they co-exist or encounter each other in 57 Muslim countries and in Europe and America and beyond. Despite significant doctrinal differences, they also they share much in common in matters of faith, values and interests. If religion has too often been part of the problem, it must also be part of the solution.
(…)
The Common Word Muslim initiative and the response by major Christian leaders and other global leaders to the document, ‘A Common Word Between Us and You,’ reflects the deep awareness of today’s precarious and dangerous world of global politics and the need for Muslims and Christians to work together. As the CW document reminds us: ‘Without peace and justice between these two religious communities, there can be no meaningful peace in the world. The future of the world depends on peace between Muslims and Christians.’

De drie eerdere conferenties stonden vooral in het teken van uitwisseling en verkenning. Dat is belangrijk, maar het is niet genoeg. Wat nodig is, is een concreet actieplan dat ideeën en initiatieven omzet in actie. Het doel van deze vierde conferentie was dan ook om een agenda voor verandering op te stellen.

In de woorden van Dalia Mogahed, adviseur van Obama’s Council on Faith-Based and Neighborhood Partnership en directeur van het Gallup Center for Muslim Studies:

I think what’s missing is that the ideas being discussed need to be brought to the masses. It is something that has been discussed over and over, though it is the difference between success and failure.

Ook de Evangelisch-Lutherse bisschop van Palestina en Jordanië, Munib Younan sprak over het belang van een actieplan:

We have to speak together for example on how can we Christians and Muslims work together to eradicate poverty and combat extremism, all kinds of extremism Muslim Christian and Jewish. The more we have joint activities the more we can show a love of God and love to our neighbor.

Ondanks alle inspanningen om in dialoog te zijn, kent de weg nog veel obstakels. Mohamed Elsanousi van de Islamic Society of North America stelde terecht:

The main challenge is the lack of trust between the two communities.

Hij denkt dat de twee partijen aan tafel nog niet één taal spreken.

We also do not need to have hidden agenda or hidden intentions. Our dialogue should be based on honesty. It must say to the other it is not my intentions to convert you to Christianity but my intentions is to reach with you a level of understanding and trust that let us together serve humanity at large.

Mogahed haalde ook het onderzoek aan dat het Gallup Center for Muslim Studies heeft uitgevoerd. Zij gelooft dat de geschiedenis en het gebrek aan vertrouwen een gevaarlijke combinatie vormen voor de interreligieuze dialoog.

These things that we found in our research shape the perception of the other more than theological problems. We found in our research that in the Muslim world, people say that they want better relations with the West but don’t believe the West cares about them. In the same time Americans and Europeans while they care about better relations, they don’t believe the other side cares.

Niet iedereen is echter somber gestemd. Zo zei de grootmoefti van Bosnië-Hercegovina, Sheikh Mustafa Ceric:

The idea of a common word is more of opening the door for challenges more than closing the door on challenges. Dialogue is a process of life.

Aan het woord kwam onder meer Tony Blair, die deelnam aan het openingspanel. Blair zei in zijn speech onder meer:

We, Christians and Muslims, represent around half the world’s population. In an era of globalisation, when nations are interdependent, change happens at a rate unsurpassed in human history and people of varied races, colours and creeds are thrown together as never before, getting on together matters. Actually, if we can get on, the twenty first century world can get on.

It’s true we are different. But then so were our founders. Jesus Christ was a Jew who gave birth to Christianity. The Holy Prophet was steeped in study of the books of the Bible and was chosen to recite the Qur’an. Each was made to feel an outsider. Each stood out against the conventional teaching of the time. Each believed in the universal appeal of God to humanity. Each was a change-maker.

If we reflect sensibly on the state of our respective faiths in the world today, we see we face common challenges. We are people of faith. We see how faith shapes our lives and the lives of others. We watch, in sadness, as it is abused to do wrong. We passionately want it used to do good. We believe in the power of faith to change lives for the better.
We face the challenge of relevance – showing how faith can be a force for the future, for progress, that it will not fade as science, technology and material prosperity alters the way we live. We face an aggressive secular attack from without. We face the threat of extremism from within.

Ook Blair riep op tot actie:

I think the single most important thing is the translation of words into action. If we show by our actions that we are committed to understanding and respect and justice, that is how we will succeed. That is how we will overcome not just the extremism within religion but the cynicism outside of it.

Het was druk op de conferentie. Meer dan 90 procent van de uitgenodigde leiders accepteerde de invitatie en bij de opening waren zo’n 750 mensen aanwezig. Deze keer waren dat niet alleen religieuze leiders uit de christelijke en islamitische wereld, maar ook wereldlijke leiders als Tony Blair en de ex-premiers van Noorwegen en Maleisië, en vertegenwoordigers van grote ngo’s en organisaties. Twee dagen lang spraken ze over wat tot nu toe bereikt is, de ‘best practices’ en de uitdagingen waarvoor we staan. Een transcript is hier te vinden.

In verschillende paneldiscussies werd het thema belicht en werd gesproken over de toekomst.
Zo zei de ex-premier van Noorwegen dat het belangrijk is om take a stand against populism, nationalism en double standards. Het is belangrijk de rol van religie te erkennen.

Some people thought religion is dead. Marx is dead but religion is still alive.

Ceric, de Grootmoefti van Bosnië-Hercegovina sprak over de rol van moslims in Europa:

the Muslim minority in Europe should not complain but learn of black Americans and dr. Martin Luther King. How we can help each other, how we are going to compete in good deeds? If I am doing wrong to others I am doing wrong to myself.

Dr. Ali Gooma, de Grootmoefti van Egypte, vergeleek de situatie met die van zwarte Amerikanen. Hij vroeg zich af hoe de mensen gereageerd zouden hebben als Martin Luther King had gezegd ‘Ik heb een klacht’ in plaats van ‘Ik heb een droom’. Wat belangrijk wordt is de vrijheid om de goede keuzes te maken in plaats van de foute. Om dat te kunnen doen heb je innerlijke vrijheid nodig. Het sleutelwoord daarbij is niet kennis of informatie, maar wijsheid. Voor de Grootmoefti is A Common Word een poging een klacht om te zetten in een droom.

Ook werd gesproken over het tolereren van verschillen en de noodzaak van Ethics of Disagreement.
Onderwijs is daarin een belangrijke stap: wat leren we onze kinderen over elkaar? Het gaat daarbij ook om recht, bijvoorbeeld om als christelijke minderheid je geloof te mogen beleven.

Verschillende situaties waar moslims en christenen samenleven, passeerden de revue. Op de Filippijnen bijvoorbeeld vormden moslims vroeger een meerderheid maar tegenwoordig een minderheid. Christenen zien de moslims als heiden. Door onderlinge gevechten werden 700.000 mensen ontheemd. Als gevolg van het conflict kunnen moslims nu niet eens het Suikerfeest, een van hun belangrijkste feesten, vieren. Het conflict gaat gepaard met de inbeslagname van land en sociale achterstand van moslims. De interreligieuze dialoog is een belangrijk middel om mensen te bewegen van haat en wantrouwen in de richting van groter begrip en tolerantie. De bisschoppen spelen daar een belangrijke rol in. Overigens is dit niet alleen een religieus conflict, maar spelen ook talloze andere factoren een rol.
Een tweede voorbeeld is Nigeria. De vertegenwoordigers van Nigeria, een sultan en een bisschop, verzorgden gezamenlijk een presentatie. Nigeria kent een etnisch-religieuze crisis, hoewel minder erg dan in het verleden. De oorzaken zijn te vinden in de complexe geschiedenis van het land. Van de 150 miljoen inwoners zijn er circa 80 miljoen moslim. De interreligieuze dialoog wordt er bewaakt door het Intelligence Council, waarbinnen christenen en moslims elk voor de helft vertegenwoordigd zijn. Binnen de Raad is er een gedeelde overtuiging van de inherente waardigheid van de mens. Rond de tijd van de onafhankelijkheid in 1960 waren er in Nigeria 11 miljoen moslims en 540.000 christenen. De christenen waren bang om een minderheid te vormen en gingen ver om te garanderen dat hun religieuze vrijheid werd gegarandeerd. Zo streden zij onder meer voor het recht om van geloof te veranderen. Nigeria kent de sharia al vanaf de onafhankelijkheid. Tegelijkertijd leven er zowel christenen als moslims. In het noorden is de situatie nogal turbulent, mensen weten weinig van elkaars geloof en ze nemen hun eigen geloof erg serieus. Ook hier is de uitdaging hoe moslims en christenen vreedzaam kunnen samenleven, en wederom speelt onderwijs een belangrijke rol. Moslims en christenen vinden een gemeenschappelijke vijand in discriminatie, armoede, corruptie en vervuiling.

Ook werd gesproken over de potentie van A Common Word om een hermeneutiek van geweldloosheid te ontwikkelen. Nigeria en de Filippijnen zijn daar mooie voorbeelden van.

In Amerika deed Barack Obama een beroep op de geloofsgemeenschappen om zich in te zetten voor de samenleving. Een oproep die veel gehoor vond. Negentig procent van de gestarte projecten werkt samen met interreligieuze groepen. Een van de projecten die het meest succesvol zijn, is het project waarin moslims scholen voor inheemse Amerikanen in reservaten in drie verschillende staten renoveerden.
Mogahed stelde dat de oproep van Obama zoveel succes had omdat het een oproep tot actie was, met een uitleg in termen van geloof: liefde voor je naaste. Hij deed daarnaast op een positieve manier een beroep op identiteit, en niet onbelangrijk: hij ging niet om de lokale leiders heen, maar betrok hen er juist actief bij.

Dit bracht de discussie ook op religieus leiderschap. Bob Roberts, een evangelische pastor uit Texas, ging zelf naar Afghanistan en at met jonge imams. Hij beloofde hen een school te bouwen op voorwaarde dat zij hun meisjes zouden onderwijzen. Dr Qamar van het Amerikaanse vredesinstituut Ul Huda stelde dat religieuze leiders onvoldoende vaardigheden hebben in conflictpreventie. Ze zijn wel geïnteresseerd in dialoog, maar zien dat niet als hoogste prioriteit. Hij signaleert een cultuur van conflict en wantrouwen onder religieuze leiders. Veranderkundige principes kunnen hierbij een belangrijke rol spelen.
Een van de kernvragen is: hoe bouwen we vertrouwen op, hoe gaan we wantrouwen jegens elkaar tegen? Het verlies van vertrouwen is de tol van de geschiedenis. Het vraagt om bewegen voorbij pijnlijke herinneringen. En dit vraagt om essentiële kwaliteiten als eerlijkheid, oprechtheid, geduld, vergevingsgezindheid en directheid.

Bisschop Younan van Palestina en Jordanië zei dat wereldvrede kan ontstaan wanneer het huidige onrecht tegen de Palestijnen in het Heilige Land wordt opgelost. Hij zei ook dat hij als Arabische christen gelijke rechten en verantwoordelijkheden heeft, dat Arabische christenen integraal deel zijn van de Arabische wereld en dat zij in Jordanië volle religieuze vrijheid hebben. Hij ziet het als zijn verantwoordelijkheid om de moslimstem in het Westen te laten horen. Volgens hem is pluralisme een evolutionair proces. Zijn kerk is er niet op uit om de moslims in zijn scholen te bekeren, maar om hen te leren hoe moslim te zijn. Volgens hem gaat het om recht voor de armen, en niet om liefdadigheid. Onrecht groeit waar armoede tiert. Je naaste is geliefd door daden, niet door woorden. Daarom is het belangrijk dat ieder zich richt op het doen van recht.

Als religie zo vaak een bron is van geweld, kan het dan ook de oplossing van het probleem zijn?

Indiaas parlementslid en soefi Mahmood Madaini stelde dat India een pluralistische samenleving is, waar Ghandi de titel Mahatma kreeg vanwege zijn campagne voor geweldloosheid. Hij benadrukte dat de Islam geweld nooit heeft geaccepteerd en dat het belangrijk is om verantwoordelijkheid te nemen tegenover islamisten, tegenover hen die geweld plegen in naam van de Islam. Hij zei ook dat miljoenen moslims over de hele wereld tegen terrorisme zijn, maar toch moslims over de hele wereld met geweld worden geassocieerd. Zij die geweld gebruiken in naam van de Islam hebben daarmee andere doelen voor ogen. Hij benadrukte dat er in India geen sprake is van conflict tussen moslims en christenen, maar van een conflict tussen fundamentalistische hindoes enerzijds en moslims en christenen anderzijds. Christenen en moslims steunen elkaar tegen de onderdrukking door dergelijke extremisten. Twijfel en angst moet je tegengaan met woorden en daden, en met het vinden van een gezamenlijk doel.

De Grootmoefti van Egypte zei dat de Koran is geschreven in naam van Allah, de Erbarmer. Eenieder die zichzelf moslim noemt kan niet zonder erbarmen zijn. Elke moslim die vervuild is door geweld, is geen moslim.

The word Islam comes from a word which means ‘ peace’. It is a word which is on the lips of Muslims at all times. Peace is a name of God. It is a word for Paradise. Peace is a form of address. Any Muslim who does not act peacefully is not a Muslim. The Quran sought to teach all people gentleness. The Prophet forbade Muslims from acting with violence. Do we listen to the Prophets, or the criminals who act with violence?

Dominee en Harvard-professor Bryan Hehir haalde Albert Camus aan die zei dat het niet mogelijk is de bescherming van elke onschuldige te garanderen, maar dat het wel mogelijk is om een wereld te bouwen waarin veel ongeschuldigen gered kunnen worden.

De uitkomsten van de conferentie vormen de input voor weer nieuwe initatieven onder leiding van het Uitvoerend Comitee van de C-1 World Dialogue: Improving relations between the Western and Islamic World. De C-1 dialoog staat onder leiding van Dr. Ali Gooma, grootmoefti van Egypte, en dr. Richard Chartres, de Anglicaanse bisschop van Londen. De oorsprong van
C-1 ligt in het Council of One Hundred Leaders (C-100) West-Islamic Dialogue, die werd gelanceerd door het World Economic Forum in antwoord op de tragedie van 9/11. De C-1 World Dialogue is tegenwoordig een autonoom orgaan van het WEF.

Eerdere blogs over dit onderwerp:
Interreligieuze dialoog in de praktijk (1)
PKN-leden: associeer ons niet met anti-Islamisten en Wilders-achtigen
Het leger van de Heer
Hoop en compassie
Jordanië opent gebedscentrum voor baptisten

Dit bericht werd geplaatst in Religie en getagged met , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

13 reacties op Interreligieuze dialoog in de praktijk (2)

  1. Ruud Zweistra zegt:

    Citaat:
    Zo zei de ex-premier van Noorwegen dat het belangrijk is om take a stand against populism, nationalism en double standards. Het is belangrijk de rol van religie te erkennen.

    Reactie:
    Zo zegt Ruud Zweistra dat het belangrijk is om take a stand against obscurantism, dogmatism en double standards. Het is belangrijk de rol van religie in deze zaken te erkennen.

  2. @ Ruud
    Fijn dat je even langs komt.
    Je hebt gelijk. Het is inderdaad belangrijk om onder ogen te zien dat religie niet altijd voor goede doelen wordt ingezet en soms tot problemen leidt. Als jij mijn laatste twee blogs gelezen hebt, dan weet je dat zowel moslims als christenen daar zinvolle uitspraken over doen, en ook niet proberen dit soort zaken onder het tapijt te schoffelen. Trouwens, obscurantisme, dogmatische en dubbele standaards is niet het terrrein van uitsluitend mensen die religie misbruiken. Ook onder niet-religieuzen komt het voor.

  3. Ruud Zweistra zegt:

    @johanna,
    Dat is een bekende redenatie: omdat er ook niet-religieuze obscurnatisten dogmatici, en hypocrieten bestaan, mag de religie er een systeem van wetten van maken.

  4. @ Ruud
    Dat is niet wat ik schreef. Je legt mijn woorden verkeerd uit. Religie wordt gemaakt door mensen, en dat is waar het om gaat. Het heeft ook niet zoveel zin om ‘de religie’ aan te pakken, het is een algemeen menselijke behoefte aan zingeving. Wat wel zin heeft is religieuzen én niet-religieuzen wijzen op het belang van naastenliefde en stimuleren dat we van daaruit gaan leven.
    Ik zou graag voorkomen dat je dit blog voor je eigen doeleinden gaat misbruiken. Daarom stel ik voor dat je in je verdere reacties beperkt tot een inhoudelijke reactie op wat er op de conferentie besproken werd. Iets wat je tot nu toe vermijdt.

  5. Ruud Zweistra zegt:

    Pardon? Wat er op die conferentie behandeld wordt is hoe je iets moois kan maken van religie. Daar heb ik wat reacties op. Geheel ter zake en geheel inhoudelijk, dus.

    Je hebt voortdurend problemen, zodra het over meer gaat dan jouw ideaalbeeld van religie, en de werkelijke, volledige, wereld van de religie ter sprake komt.

    Dat kan je voorkomen door niet over dat ideaalbeeld te praten – bijvoorbeeld door het hele beeld mee te nemen, of er helemaal niet over te praten.

    Jouw zoetemelkserijst-religie hebben wij weinig tot niets mee te maken. Wel met de vuur en zwavel religie van Mohammed Atta en Najibullah Zazi.

  6. Henk Daalder op weg naar Kopenhagen zegt:

    Wat doet dit blog in de groep klimaatverandering?

  7. @ Ruud
    Nee, dat is niet wat op die conferentie werd behandeld. Religie is al iets moois, voor de meesten onder ons althans. En het bevat een aantal kernwaarden die voor ons allen van belang zouden kunnen zijn. Het aanspreken van die kernwaarden, dat is waar het om gaat. Het gebod van naastenliefde is een van de belangrijkste geboden, helaas door velen veronachtzaamd.

    Wat jij schetst als mijn ideaalbeeld en ‘zoetemelkserijst-religie’ is geen ideaalbeeld, maar de werkelijkheid voor het overgrote deel der moslims. Waar ik een probleem mee heb, is dat jij dat blijft ontkennen.
    Daarvoor hoef ik niet het hele beeld mee te nemen, de andere kant wordt al meer dan voldoende belicht, ik zou zeggen: overbelicht. En die andere kant komt ook in dit blog meer dan voldoende aan bod.

    Ik snap je stelling dat je met het door mij geschetste beeld niets te maken hebt. Maar het is niet waar, om meerdere redenen. Ten eerste is het geen beeld, maar net als het geweld een onderdeel van de werkelijkheid; die weglaten is reductionisme. Ten tweede is het dát beeld dat van belang is bij het laten stoppen van geweld; het is contraproductief om dat smalend af te doen als ‘zoetemelkse-rijst’. En ten derde is het niet waar dat je er niks mee van doen hebt. Net zo min als het waar is dat ik niets met idioten heb te maken die in naam van mijn religie hel en verdoemenis zaaien. Ik heb er mee te maken omdat het me raakt.
    Het negeren van de andere geluiden in de islam is onverstandig. Het zijn juist die geluiden die je moet versterken om de uitwassen te bestrijden. En dat is een gedeeld belang dat jij en ik hebben.

  8. @ Henk Daalder
    ?? Ik heb het blog geplaatst onder religie en spiritualiteit, niet onder klimaatverandering. Je brengt me wel op een idee.

  9. rene louman zegt:

    Mooie woorden.

    Als de focus van de diverse godsdiensten nou eens niet op bekering van de ongelovigen maar op het deugdzaam leven kwam te liggen zouden we een eind verder zijn. Want dan zou er plaats voor iedereen zijn, en houden we niet de toestanden zoals in de Philipijnen waar de moslims geen leven hebben vanwege de Christenen en in Egypte waar de Christelijke Kopten geen leven hebben. Om maar twee voorbeeldjes te noemen.

    Maar ik heb er een hard hoofd in.

  10. @ rene louman
    Ik heb er ook een hard hoofd in als we de tot geweld oproepende geluiden blijven versterken en bekrachtigen. Het zijn inderdaad mooie woorden, die het verdienen een groter publiek te krijgen dan nu het geval is.
    Ja een deugdzaam leven met een plek voor iedereen. Het klinkt als een utopie, maar een waarvan het de moeite meer dan waard is er in te blijven geloven en ernaar te streven.

  11. Pingback: Over etnische en religieuze diversiteit – deel 2: het Pausbezoek | Levantijnse berichten

  12. Pingback: Over etnische en religieuze diversiteit – deel 4: christenen in Jordanië | Levantijnse berichten

  13. Pingback: Over etnische en religieuze diversiteit – deel 5: christenen in Jordanië II | Levantijnse berichten

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s