Vrouwen betalen de rekening

Seksueel geweld komt in veel (post)conflictgebieden voor, vaak stelselmatig, als onderdeel van de oorlogsstrategie. Het geweld ontwricht gezinnen en samenlevingen. Naar schatting 14 miljoen vrouwen en meisjes over de hele wereld zijn er het slachtoffer van, met rampzalige gevolgen. Gisteren nam de VN Veiligheidsraad een resolutie aan om dit sekseel geweld te bestrijden.

Zomaar een greep uit het nieuws:
Darfuriaanse vrouwen en meisjes worden in de vluchtelingenkampen in Tsjaad massaal verkracht, ondanks de aanwezigheid van VN-troepen. Bron
In Guinee werden honderden vrouwen door militairen samengedreven in het voetbalstadion in de hoofdstad en verkracht. Bron Bron
Tijdens de oorlog in Joegoslavië van 1992 tot 1995 werden naar schatting 50.000 vrouwen en meisjes verkracht. Nu, 14 jaar later, wachten zij nog steeds op gerechtigheid en bestraffing van de daders. Veel van die daders bekleden nog steeds publieke functies. Bron Bron
Het conflictgebied Zuid-Kivu in de Democratische Republiek Congo heeft een bevolking van circa anderhalf miljoen. Vorig jaar werden 14.000 verkrachtingen geregistreerd, maar aangenomen mag worden dat het werkelijke aantal veel hoger ligt, want veel overlevenden zwijgen er over uit angst om verstoten te worden door de familie en de gemeenschap. Bron Bron Bron

In een vorige maand verschenen rapport stelt de secretaris-generaal van de VN: ‘In a number of contemporary conflicts, sexual violence has taken on particularly brutal dimensions, sometimes as a means of pursuing military, political, social and economic objectives, perpetrated mainly against civilians in direct violation of international humanitarian, human rights and criminal law. In fact, for the first time in 1994, in the circumstances of the case, the International Criminal Tribunal for Rwanda (ICTR) qualified the crime of rape as a form of genocide. In so doing, ICTR recognized that sexual violence was a step in the process of group destruction — the “destruction of the spirit, of the will to live, and of life itself”.’ Bron

Seksueel geweld is van alle tijden. Seksueel geweld en massaverkrachtingen in oorlogssituaties worden al beschreven in de bijbel, in Angelsaksische en Chinese kronieken en in de literatuur over de Romeinse en Griekse oudheid. Toch kreeg men pas tijdens de Balkanoorlog aandacht voor seksueel geweld als onderdeel van oorlogvoering. Voorheen zag men het als ‘betreurenswaardige neveneffecten’.
Omdat de meeste vrouwen zwijgen over hun ervaringen met seksueel geweld, zijn er geen goede cijfers beschikbaar over het aantal vrouwen dat seksueel geweld heeft ondergaan. Toch zijn wel indicaties te geven van de omvang van dit aan oorlog gerelateerd seksueel geweld.
Zo werden in Berlijn na de verovering door de Russen meer dan honderdduizend mensen verkracht. Na de onafhankelijkheidsdeclaratie van Bangladesh in 1971 zijn er tussen de tweehonderd- en vierhonderdduizend Bengaalse vrouwen door Pakistaanse soldaten verkracht. Getuigenissen geven indicaties dat in een bepaald gebied in Eritrea iedere vrouw is verkracht. Onderzoekers van de Verenigde Naties concludeerden in Liberia dat 75% van de tweeduizend onderzochte vrouwen en meisjes tijdens de oorlog waren verkracht. Schokkende cijfers en dit is slechts een kleine greep uit de lijst. Bron

Seksueel geweld tegen vrouwen heeft grote gevolgen voor de vrouwen in kwestie. Sexueel geweld ontmenselijkt de vrouwen, bezorgt hen een intens mentaal en fysiek trauma en gaat vaak gepaard met angst, schaamte en stigma.
Deze maand promoveerde Marian Tankink aan de Universiteit van Leiden op het proefschrift Over zwijgen gesproken: Een medisch-antropologische studie onder vluchtelingenvrouwen… Tankink stelt dat vluchtelingenvrouwen vaak zwijgen over het seksueel geweld dat zij hebben ondergaan, uit angst dat erover praten alles zal vernietigen dat hen dierbaar is. Dit zwijgen wordt vaak gekoppeld aan een bepaalde cultuur of godsdienst, met name de Islam, maar uit het onderzoek komt naar voren dat veel complexer ligt dan dat. Tankink noemt Afghaanse moslima’s, christelijke vrouwen uit zuid-Soedan, amper gelovige Bosnische vrouwen. Ze hebben een ding gemeen: ze dragen de verkrachting met zich mee als een groot geheim, als een ‘onontplofte bom’.
Tankink: ‘Het seksueel geweld was erg, maar het effect van erover praten schatten ze nog veel erger in.’ Zwijgen lijkt de meest aangewezen strategie om sociale uitsluiting te voorkomen. De vrouwen vrezen de gevolgen voor henzelf, maar ook voor hun familie, hun man, hun kinderen. ‘Erover praten kan alles op het spel zetten waarmee ze zich verbonden voelen.’ De prijs die de vrouwen daarvoor betalen is hoog: een verpletterende eenzaamheid. Bron

Uit het onderzoek van Ban Ki Moon blijkt dat het seksueel geweld niet alleen grote gevolgen heeft voor de vrouwen die er het slachtoffer van worden, maar ook voor de samenleving waar zij deel van uitmaken. Het geweld ontwricht gezinnen, vrouwen worden erdoor aangetast in hun rol als dochter, vrouw of moeder. Seksueel geweld wordt vaak ingezet als wapen in de strijd, en tast daarmee tevens de samenleving aan.
Het is een fenomeen dat zich op grote schaal voordeed in de landen van voormalig Joegoslavië, Sierra Leone, Rwanda, Soedan, Congo, Nepal, Ivoorkust, Afghanistan, Myanmar, Irak. In Rwanda en voormalig Joegoslavië maakte het onderdeel uit van de etnische zuivering. Ook wordt het gebruikt om de bevolking te terroriseren, als vergeldingsmaatregel en soms om hen te recruteren voor terrorisme.
Het kan ervoor zorgen dat conflicten langer voortduren doordat er een cirkel ontstaat van aanval en tegenaanval, zeker ook wanneer het geweld zich voordoet om redenen van discriminatie op onder meer ras en religie. Seksueel geweld is een voedingsbron voor onzekerheid en angst, en vormt daarmee een belangrijke oorzaak van ontheemding in zowel eigen land als daarbuiten. Het is een vorm van discriminatie die vrouwen belemmert en beperkt in het uitoefenen van hun rechten op basis van gelijkheid aan mannen, en in het optimaal participeren in het beëindigen van het conflict en het bouwen aan vrede.

Een triest gegeven is ook dat als seksueel geweld zich grootschalig voordoet gedurende het gewapende conflict, de kans groot is dat ook het aantal verkrachtingen en andere vormen van seksueel geweld onder burgers toeneemt. In alle landen die de overgang maken van conflict naar vrede blijkt dat als zich gedurende het conflict veel seksueel geweld voordeed, ook na het conflict seksueel geweld wijdverspreid is en een belangrijke factor is die snel herstel en vredesopbouw belemmert.

Belangrijke elementen voor een effectieve aanpak zijn uiteraard preventie en voorlichting. Maar ook het aanpakken van de daders door het aanpassen van het strafrecht en het verhogen van de effectiviteit van het justitieel systeem, het van amnestieregelingen uitsluiten van daders. Een ander belangrijk aspect is het bieden van ondersteuning aan de slachtoffers van seksueel geweld. In veel landen zijn daar weinig of geen voorzieningen voor. Denk bijvoorbeeld aan medische en psychosociale hulp en sociaal-economische integratie (opvangmogelijkheden, een huis, werk, omgang met de kinderen etc.)

Het is dan ook goed nieuws dat de VN Veiligheidsraad gisteren onder voorzitterschap van Hillary Clinton eindelijk een resolutie aannam om sekseel geweld in gewapende conflicten te bestrijden. Onderdeel van de maatregelen is de benoeming van een speciale gezant, de oprichting van een onderzoeksteam en betere trainingsfaciliteiten voor politieagenten. De resolutie erkent daarnaast het belang van een samenhangende aanpak om seksueel geweld aan te pakken. Onderdeel van zo’n aanpak is verbeterde toegang tot gezondheidszorg, psychosociale ondersteuning en rechtsbijstand, maar ook het samen met de gemeenschap te boven komen van het sociale stigma van verkrachting. De resolutie werd unaniem aanvaard. Bron

Dit bericht werd geplaatst in Oorlog & geweld, Vrouwen en getagged met , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

16 reacties op Vrouwen betalen de rekening

  1. Ina Dijstelberge zegt:

    In 2007 schreef ik over het geweld tegen vrouwen ook al een bijdrage.
    http://www.anderbenik.nl/2007/08/waarom-is-geweld-tegen-vrouwen-niet-dagelijks-voorpagina-nieuws/
    Het is goed dat er nu eindelijk een resolutie is aangenomen.
    Blijft voor mij staan dat er in de media veel te weinig aandacht wordt besteed aan deze onmenselijke situaties.

  2. laila zegt:

    Aanbevolen.

  3. Antoinette Duijsters zegt:

    Een heel goed blog, waar ik alleen achter kan staan.
    maar moeten we niet beginnen met alle geweld, conflickten en oorlogen te stoppen.
    En helaas ook hier zitten meestal de mannen achter.

  4. Aad Verbaast zegt:

    Goed verhaal. Ook een stap voorwaarts dat de resolutie unaniem is aanvaard. Nu er voor zorgen dat het ook unaniem en universeel wordt uitgevoerd..

  5. Paul Delfgaauw zegt:

    Ik blijf dat bizar vinden en onbegrijpelijk: seks als geweld, het staat zo haaks op elkaar. Ik blijf het combineren met liefde; ik begrijp er niets van dat mannen deze walgelijke trauma’s bij vrouwen aanrichten.
    Mannen laten zich blijkbaar heel gemakkelijk misbruiken door machthebbers en zich gek maken door macht, geweld, haat en oorlog. Mannen trappen er nog steeds om soldaat te worden om vrede te bewerkstelligen, ook dat is een onmogelijke combinatie.
    De kracht van het militair-industriële complex is helaas onuitroeibaar, want gekoppeld aan economie: het is een triljarden-business met alleen maar stijgende aandelen en dat wordt wereldwijd in stand gehouden.
    Inderdaad ook al door ‘mannen’.
    En we gaan gewoon weer door in Afghanistan met ons geweld, want Nederland wil erbij horen, waarbij in godsnaam?
    Opbouwwerk noemen ze dat. Geweld eindigt waar liefde begint. Er is geen andere weg.

  6. Zwollywood zegt:

    Het meedoen in en het verkrachten is voor de getraumatiseerde mannen een vorm van overlevingsgedrag. Je moet bij de groep blijven horen omdat je op het slagveld afhankelijk bent van diezelfde verkrachtende mannen. Oorlogstrauma maakt dat er dissociatie optreedt. ….de moraal ten aanzien van het eigen en andermans lichaam en integriteit wijzigt mee. Psychologisch een zeer interessant onderwerp.

  7. @ Ina
    Geheel mee eens. Ook deze resolutie en de eerdere rapporten waarop de resolutie is gebaseerd, krijgen nauwelijks media-aandacht.

    @ Antoinette
    Ik zou ook graag alle geweld willen stoppen, maar dat lijkt me een illusie. Geweld is onderdeel van de condition humaine. Ik zou dan ook eerder twee sporen volgen: doe wat aan oorlog & geweld én zorg dat vrouwen (en kinderen) daar niet de dupe van worden. En als ze dan al de dupe worden, doe wat aan hun rechten en zorg voor support, vaak ontbreekt het daar volledig aan.

    @ Aad
    Ja, papier is geduldig. Zo’n resolutie doet echter meer, achter de schermen. Het biedt vrouwen iets waar ze zich op kunnen beroepen, net als de UVRM en het Vrouwenverdrag. Het biedt waarschijnlijk ook fondsen, althans dat hoop ik, voor awareness raising, aanpassing van rechtssystemen en het bieden van opvang. En dat is broodnodig, in je eentje kun je dit probleem niet oplossen. Het vraagt om samenwerking met veel partijen. Je kunt bijvoorbeeld wel daders aanpakken, maar als de vrouw dan laagopgeleid thuis blijft helpt dat niet. Je kunt wel aan awareness raising doen, maar als je geen ondersteuning biedt komen vrouwen van de regen in de drup.

    @ Paul
    Misschien is gewelddadigheid een kenmerk van mannen? Je zou het wel gaan denken als je de cijfers ziet.
    Mannen over de hele wereld richten trauma’s aan bij vrouwen, in oorlogen, als gevolg van hun deelname aan oorlogen (bij veteranen bijvoorbeeld), maar helaas ook als er geen oorlog is. Wat te denken van geweld in familiekring? Ook in Nederland heeft 40 procent van de vrouwen een of meer ervaringen met seksueel misbruik voor hun zestiende levensjaar. Slechts 1 procent van de daders is vrouw.
    In ons eigen veilige land behandelt het OM jaarlijks ongeveer 2050 tot 2350 zaken per jaar. Het aantal zaken waarin de rechter uiteindelijk een beslissing neemt schommelt van 1997 tot en met 1999 tussen de 500 en 550 per jaar voor meerderjarige verdachten en bedraagt circa 135 per jaar voor minderjarige verdachten.
    Seksueel misbruik komt voor in alle milieus, zowel bij de lagere als hogere sociale klasse, bij mensen van alle kerkelijke gezindten en bij autochtone en allochtone Nederlanders. Meestal is de dader een bekende.

    Bij oorlogen zie een toename van onbekende daders. Daar komt bij dat seksueel geweld dan doelbewust wordt ingezet om terreur te zaaien en de samenleving te ontwrichten. Het zijn de vrouwen die de samenleving overeind houden, zeker in tijden waarin de mannen vechten. Met seksueel geweld raak je de samenleving in haar hart. Functioneert de vrouw hierdoor niet meer, dan functioneert ook het gezin en de locale gemeenschap niet meer. In veel culturen wordt de vrouw gezien als het ‘bezit’ van de man. Seksueel geweld tast daarmee ook de eer van de man en van de familie aan.

  8. @ Zwollywood
    Dat klopt. Er is ook een verband tussen oorlogservaringen bij veteranen en een toename van seksueel geweld in ‘huiselijke kring’. Trauma kan geweld triggeren en geweld triggert trauma. Het is een vicieuze cirkel die doorbroken moet worden.

  9. Zich van Verre zegt:

    Ongelooflijk, in en in-verschrikkelijk allemaal

  10. vandyke zegt:

    Goed verhaal Johanna.

    Je hebt gelijk in je reactie op Paul: het percentage misbruik van vrouwen is verbijsterend hoog. Het percentage van 40 voor meisjes kan ik echter niet thuisbrengen als ik tenminste kijk naar het rapport van de Rutgers Nisso Groep van juli van dit jaar: http://www.rutgersnissogroep.nl/news/productenendiensten/onderzoekspublicaties/rapport-seksuele-gezondheid-in-nederland-2009

    De cijfers zijn niettemin vreselijk en er wordt veel te weinig tegen gedaan. Fixatie op alleen een bepaalde groep daders is daarvan misschien de oorzaak. In de zeventiger jaren, toen het sexueel misbruik voor het eerst serieus op de publieke agenda kwam, was er veel meer aandacht.
    Ik, als man, wil toch een ding nog toevoegen. Als 40% van de vrouwen sexueel misbruikt wordt in Nederland dan wil dat niet zeggen dat dat is gebeurd door 40% van de mannen. Als een dader gemiddeld vier vrouwen sexueel misbruikt dan is het percentage mannen die dat doet 10% en doet dus 90% het niet.

    Cultuur is ook heel bepalend voor het gedrag van mannen en dan kan toch heel veel aan gedaan worden. Het is toch tekenend dat pas in 1991 verkrachting binnen het huwelijk in Nederland strafbaar is gesteld? Over ‘bezit van de man’ gesproken.

  11. Linda zegt:

    Goed dat je er aandacht aan besteed, dat moeten we echt blijven doen!
    Ik hoorde onlangs een theorie hierover: pak als agressor/invaller de vrouwen als eerst. Dan pak je het hart van een samenleving. Hun mannen, broers, zonen raken hierdoor hun ”hart” kwijt en hebben het gevoel dat ze hun vrouwen niet meer kunnen beschermen. Onzekerheid, schuldgevoelens, onmacht. Ze kunnen niet op tegen de agressor. Dit resulteert, vreemd genoeg, in geweld tegen de eigen vrouwen en kinderen! Als agressor pak je het hart, en dan kun je vervolgens achterover leunen.. Dit gebeurde onder andere bij de Sami in Noorwegen en vele Amerikaanse indianenstammen, maar er zijn genoeg andere voorbeelden op te noemen.

  12. @ vandyke
    Mijn cijfers komen uit deze bron: http://www.seksueelgeweld.nl, die weer verwijst naar een brochure van het ministerie van Justitie. Movisie komt tot wat lagere aantallen, evenals het onderzoek van de Rutgers Nisso Groep.
    Zo stelt Movisie dat 39 procent van de vrouwen ooit in haar leven slachtoffer wordt van seksueel geweld, 10 procent wordt slachtoffer van verkrachting. Maar ook dat er sprake is van onderrapportage, lang niet elk ‘incident’ wordt gemeld.
    Ik denk dat de website zich baseert op het onderzoek van Nel Draaijer uit 1988. Zij kwam tot een percentage van 15,6% meisjes die voor hun 16e ervaringen had met seksueel misbruik. 24,4% had ervaring met seksueel misbruik door anderen dan verwanten. Dat maakt samen 40%. Die optelling mag echter niet, want de groepen overlappen: sommige meisjes hebben ervaring met misbruik door zowel verwanten als door niet-verwanten. De gecombineerde cijfers leiden tot een percentage van 34%. Als je dat zou vertalen naar alle vrouwen in Nederland, zou 1 op de 3 vrouwen ervaring hebben met seksueel misbruik.

    Even los van de exacte cijfers is mijn punt dat het ook in Nederland een behoorlijk groot probleem is, waarbij de daders vaak mannen zijn. Je hebt gelijk als je zegt dat dat niet betekent dat alle mannen daders zijn. Dank voor deze nuancering.
    Is het een cultuurprobleem? Ja in de zin zoals jij het beschrijft. Ook wij vonden het lang ‘normaal’. De verhouding zaken bij het OM / zaken voor de rechter / veroordelingen spreekt ook boekdelen. Ook hier in Nederland.

  13. @ Linda
    Dat is inderdaad wat ik probeerde te beschrijven. De impact op de hele samenleving. En de ontwrichting van hele gezinnen als gevolg van dit seksueel geweld. Je omschrijft het mooi: het hart van een samenleving.

  14. knutselsmurf zegt:

    Klopt.
    Alleen in een restaurant betalen de vrouwen niet.

  15. Haha knutselsmurf
    En zo hoort het ook. Rekeningen betalen is mannenwerk, maar gek genoeg betalen vrouwen tegenwoordig ook die rekening regelmatig. : < ))

  16. Pingback: Over solidariteit of het gebrek daaraan | Levantijnse berichten

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s