Een dag uit het leven dat was

Gisteren was ik in Zeeuws-Vlaanderen, mijn geboorteland. Een dag optrekken met mijn twee broers om afscheid te nemen van mijn oudste oom. We droegen een generatie ten grave, mijn oom was de laatste van het gezin die overleed. Wij vertegenwoordigden onze moeder die er niet meer kon zijn. Een dag met veel ontmoetingen, anecdotes en terugzien van plekken uit mijn herinnering. Een omzien in verwondering.

Naarmate we ouder worden blijken begrafenissen steeds meer een familiereünie te worden. Het is dé plek waar we elkaar ontmoeten, zeker nu we uitgewaaierd zijn over het hele land. Vroeger was de werkelijkheid overzichtelijk. We woonden allemaal in hetzelfde dorp, op een steenworp afstand van waar de ooms en tantes ooit geboren waren. We zagen elkaar bij verjaardagen, bij opoe en op partijen. We gingen naar dezelfde kerk, waar we elkaar elke zondag twee keer zagen. En door de week was er het verenigingsleven, alwaar we elkaar alweer ontmoetten.

Nu kan het zo maar gebeuren dat je op zo’n begrafenis iemand tegenkomt die je al jarenlang niet gezien hebt. Met sommigen blijk je weinig meer gemeen te hebben, maar met anderen heb je juist een onverwachte band, een laten we zeggen zielsverwantschap. En met weer anderen dacht je dat er sprake was van animositeit, maar de tijd is voortgeschreden en een nieuwe weg heeft zich geopend. Mensen van twintig, dertig jaar geleden blijk je probleemloos te kunnen herkennen.

Bijzonder aan zo’n dag is de anecdotes die worden uitgewisseld, de verschillende belevingen en ervaringen die we elkaar vertellen. Het zijn parallelle universa, die nu pas nu iedereen is overleden, geopenbaard worden en als puzzelstukjes in elkaar passen en daardoor de werkelijkheid compleet maken. Het weerzien roept herinneringen op aan vervlogen tijden. Herinneringen die het verleden nieuwe glans geven en daarmee ook de verbinding die er met die ander is.

Een dag ook die fungeert als een spiegel voor de ziel. Binnen ons gezin denken wij altijd dat wij in gezamenlijkheid nogal moeizaam opereren. En we wijten dat aan onze niet geheel probleemloos verlopen jeugd. Maar op een dag als vandaag zien we dan die andere familie, die op geheel eigen wijze vorm geeft aan een begrafenis. En dan kunnen we constateren dat we er dit voorjaar voor mijn moeder toch maar een mooie dag van gemaakt hebben, dat we dat in gezamenlijkheid tot stand gebracht hebben. Ons beeld van ons gezin verandert erdoor. Ons beeld van onze jeugd met problemen verandert er eveneens door. En we realiseren ons dat geen enkel gezin zonder problemen is. Alleen tot nu toe hadden wij die problemen niet hoogstpersoonlijk waargenomen, veel van het gebeurde speelt zich nu eenmaal in de beslotenheid van het gezin af. Wat omgekeerd ook betekent dat de meeste aanwezigen geen benul hebben wat zich in de beslotenheid van óns gezin afspeelde.

Het schept vrijheid. Vrijheid om in alle openheid te spreken over het verleden. Vrijheid om beelden bij te stellen. Vrijheid om elkaar met andere ogen te bezien. Vrijheid om bestaande relaties een nieuwe betekenis te geven.Vrijheid om niet alleen gemis en weemoed te ervaren, maar ook een nieuwe toekomst voor ons te zien liggen. Een toekomst die we gezamenlijk, als nieuwe dragende generatie, vorm kunnen geven.

Een dag met mijn oom, die nu eindelijk een rollator heeft en daardoor zich weer onder de mensen kan bewegen, en dat met zichtbaar plezier doet en daarmee een glimp laat zien van de krachtige man die hij ooit was. Die even weer die krachtige man is. Het geheugen van het dorp. Die gevraagd wordt om te vertellen als er weer een verhaal te vertellen is. Die sinds kort op het internet is te vinden in een YouTube-filmpje waar hij een aantal van de door hem geïnventariseerde bijnamen, hoofdzakelijk negatieve, van tekst en uitleg voorziet. Die trots vertelt dat hij vorige week bij de herdenking van de Bevrijding samen met de Polen bij het Poolse monument heeft herdacht, die is geïnterviewd voor Omroep Zeeland in een vijfdelige documentaire over de Slag om de Schelde. Mijn oom, die op hoge leeftijd is maar vitaal oogt als een jonge god. Wiens dochter sinds het overlijden van haar moeder noodgedwongen ook met hém moest praten. Waardoor ze elkaar werkelijk leerden kennen en van elkaar kunnen genieten. De dochter wier ogen schitteren als ze vertelt over de laatste strapatsen van haar vader.

Een dag ook met veel plekken uit onze jeugd. Het huis van opoe, dat al jaren geleden is afgebroken. De boerderij waar we vroeger altijd aardappels gingen kopen, en waar we nu uit sentiment ook aardappels kochten. En tomaten, maar die waren er vroeger niet. Het eerste huis van mijn ouders en mijn broer die denkt dat hij daar geboren is, maar nu pas ontdekt dat dat niet waar is, een valse herinnering. Het huis waar we onze jeugd hebben doorgebracht, gemoderniseerd en nu ineens gelegen in een fantastisch gerenoveerde straat, de mooiste uit het dorp. De boerderij waar we vroeger bij familie op bezoek gingen en waar we nu samen langs de kant van de weg walnoten plukken, van bomen die daar vroeger onmogelijk gestaan kunnen hebben. De nieuwe tunnel die in de plaats kwam van de boot Kruiningen-Perkpolder en een weg van nergens naar nergens, voor niemand goed behalve voor iemand die slechts op doorreis is. De Notense kreek, een van de vele bijzondere kreken die het landschap van Zeeuws-Vlaanderen uniek maakt. Het vroeger grootse kruispunt van Sint-Anna, nu verworden tot een buurtkruispunt. Het land van onze jeugd gezien door onze ogen van nu.

Een dag uit het leven dat was. Een dag op weg naar verbondenheid met het land van mijn jeugd.

Dit bericht werd geplaatst in Persoonlijk en getagged met , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

6 reacties op Een dag uit het leven dat was

  1. The_Saint zegt:

    Heel herkenbaar….

  2. Terracidus zegt:

    Een blog naar mijn hart. Zeer aanbevolen.
    Groetend, T.

  3. Ely de Waal zegt:

    Mooi Johanna

  4. Pierra zegt:

    Mooi beschreven. Een begrafenis kan soms bijna een feest lijken.

  5. Jos_in_Hangzhou zegt:

    Mooi, aanbevolen!

  6. Peter Louter zegt:

    Mooie woorden, mooie inhoud!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s