Leed kent een hiërarchie

Mensen die veel met getroffenen door de Tweede Wereldoorlog werken, zijn ermee bekend. Bij Israëliërs en Palestijnen doet zich een vergelijkbaar fenomeen voor. De hiërarchie van leed gaat over de vraag wie het ergste leed heeft meegemaakt, en hangt nauw samen met de behoefte aan herkenning en erkenning. Herkenning dat je geleden hebt door wat je hebt meegemaakt, en erkenning van dat leed door anderen.

De hiërarchie van leed
De hiërarchie van leed is de vraag naar wie het ergst geleden heeft. Onder oorlogsgetroffenen wordt onderscheid gemaakt tussen verzetsstrijders, dwangarbeiders, vervolgingsslachtoffers en burgeroorlogsslachtoffers.
In het hoofd van velen is wat er in Europa gebeurde veel en veel erger dan wat mensen in Nederlands-Indië hebben gemaakt. Onder de Indiërs wordt onderscheid gemaakt tussen binnenkampers en buitenkampers. Daarnaast wordt onderscheid gemaakt tussen mensen die de oorlog zelf hebben meegemaakt en kinderen, die de oorlog niet meemaakten maar wel opgroeiden in gezinnen die door de oorlog langdurig waren ontwricht, de zogenaamde tweede generatie. Met alle gevolgen van dien voor hun geestelijk welzijn.
Veel discussie was en is er daarnaast over wat ‘goed’ was, en wat ‘fout’. En wie tot de respectievelijke groepen kon worden gerekend. Zo is bekend dat kinderen van ‘foute’ ouders vaak erg geleden hebben onder het feit dat de maatschappij hun ouders als ‘fout’ zag. Een discussie die ook nu nog voortduurt. Voor zo’n kind (inmiddels vijftiger of zestiger) betekent dat ook nu nog vaak dat je je geschiedenis verzwijgt en dat je voor problemen die je ondervindt tevergeefs aanklopt voor hulp.

De hiërarchie van leed gaat dus over slachtoffers en daders, over wie het ergste leed geleden heeft. Opvallend daarbij is dat er telkens weer veel discussie is of een bepaalde groep als slachtoffer erkend dient te worden. Het erkennen van het leed van de ander lijkt af te doen aan je eigen leed.

De Shoa en de Nakba
Het is een thema dat ook een rol speelt bij Israëliërs en Palestijnen. Beiden hebben een catastrofe in hun leven meegemaakt die in het geheugen gegrift staat: de Israëliërs de Shoa en de Palestijnen de Nakba. Alex Burghoorn berichtte erover begin dit jaar in zijn artikel Strijd tussen herinneringen.

Hij citeert de Israëlische hoogleraar Ilan Gur-Ze’ev, die al jarenlang publiceert over de ‘dialectiek’ tussen het Israëlische Shoah-discours en het Palestijnse Nakba-discours: ‘De strijd tussen Israëli’s en Palestijnen om land, om soevereiniteit en om overleven gaat voor een belangrijk deel over de vraag: wie is het grootste slachtoffer, en wie dan de grootste dader?’
‘Het is een strijd tussen herinneringen. De afbraak van het collectieve geheugen van de ander is het doel. Ik zie niet hoe je dat tot een oplossing kunt brengen.’

Tijdens de oorlog begin dit jaar in de Gazastrook circuleerde een e-mail waarin de vraag werd gesteld: ‘Doen de kleinkinderen van de holocaustoverlevenden uit de Tweede Wereldoorlog de Palestijnen aan wat nazi-Duitsland hen heeft aangedaan?’ Daaronder een collage van veertig foto’s uit de Jodenvervolging, ‘gepareerd’ door veertig gelijkende foto’s van de bezetting van de Palestijnse gebieden. Eén van de foto’s is die van het Joodse jongetje in het getto van Warschau. Begeleidende tekst: ‘Je zult deze zwart-witfoto in Amerika en anders westerse landen vinden in geschiedenisboeken, encyclopedieën, bibliotheken, musea. Het is bedoeld om je te laten sympathiseren met de slachtoffers zodat je hun streven naar gerechtigheid en een nationaal tehuis gaat ondersteunen.’

In eerste instantie waren de Arabieren van mening dat de Holocaust niets met hen te maken had. Men was wel goed op de hoogte, zeker in Egypte. Men zag het als een Europese aangelegenheid die niets te maken had met Arabieren of moslims. Een houding die veranderde toen Europese politici besloten om de eerste honderdduizend ontheemde Joodse overlevenden naar Palestina te sturen. Al snel was toen de reactie: ‘Wij betalen de prijs voor wat de Joden is aangedaan.’
Ester Webman van de universiteit van Tel Aviv zegt daarover: ‘De stichting van Israël zou in hun ogen een schande en een litteken op het gelaat van de mensheid zijn, en een catastrofe voor de Arabische wereld.’ Volgens Webman ging de radicalisering onder de Palestijnen gelijk op met de groeiende invloed van de Holocaust op het zelfbeeld van de Israëli’s. ‘Naarmate het belang van de Holocaust voor de Joodse en westerse cultuur toenam, is er grotere weerstand onder Arabieren en moslims ontstaan.’

In 1998 sprak de Palestijnse dichter Mahmoud Darwish tijdens de vijftigste Nakba-herdenking nog hoopvolle, optimistische woorden: ‘Wij willen geen gevangenen van de geschiedenis zijn, of slachtoffers van het verleden. Uit de as van ons verdriet en verlies doen we een land verrijzen van leven en hoop.’
Woorden die nu, in het jaar van de zestigste Nakba-herdenking, nauwelijks nog voorstelbaar zijn. Het maakt duidelijk dat het vredesproces niet de vruchten heeft afgeworpen waar men naar uitkeek. Bitterheid is wat ervoor in de plaats is gekomen.

Hoogleraar educatie Sami Adwan van de universiteit van Bethlehem stelt dan ook dat veel Palestijnen vrezen dat te veel meevoelen met de Israëli’s kan leiden tot rechtvaardiging van de bezetting. ‘Het gevoel daarbij is dat de verschrikkingen van de Holocaust zo groot zijn dat ze ons eigen lijden overschaduwen.’
Aan Israëlische zijde komt dat bijvoorbeeld tot uiting in het feit dat Yad Vashem de officiële toegangspoort is tot Israël. Het is de plek waar elke hoogwaardigheidsbekleder die op bezoek komt, zijn reis begint. Avraham Burg schrijft daarover: ‘Al onze bezoekers moeten erheen en samen met ons rouwen. Het is een ritueel van de nieuwe Israëlische religie.’ En ook de schoolreizen naar Auschwitz dragen eraan bij dat de Holocaust hét bindende element is in Israël.

Ontkennen van het leed van de ander
Het zoeken naar en duidelijk maken van het eigen leed, maar veel meer nog het ontkennen van het leed van de ander, dat lijkt het hedendaagse discours te zijn.
Een discours dat tot uiting komt in het ontkennen van de Holocaust en in uitspraken dat de Holocaust een zionistische leugen zou zijn.

Een discours dat ook tot uiting komt in pogingen van de Yisrael Beitenu om het bij wet te verbieden om de Israëlische Onafhankelijkheidsdag als een dag van rouw te zien, op straffe van maximaal drie jaar gevangenisstraf. Een wetsvoorstel dat in de wandelgangen bekend staat als de anti-Nakba wet. Een wet die werd afgezwakt tot verbieden om voor het organiseren van Nakba-herdenkingen gebruik te maken van overheidsfondsen. Bron

Het was niet het enige voorstel dat Yisrael Beitenu indiende; tegelijkertijd werd een wetsvoorstel ingediend dat aan elke immigrant en aan Israëliërs van 16 jaar en ouder vraagt om een loyaliteitseed af te leggen: ‘I pledge to be loyal to the State of Israel as a Jewish, Zionist and democratic state, to its symbols and values, and to serve the state in any way asked of me in military service as required by law.’ Bron, Bron
Critici van het wetsvoorstel zeggen dat het de rechten van Palestijnse Arabieren in gevaar brengt. Het straft hen en kan worden gezien als de-legitimatie van hun bestaan binnen Israël. Men ziet het als voorbode voor de uitzetting van Palestijnse Arabieren, iets dat sommige Israëlische leiders voorstaan. Bron

Palestijnen bezien het wetsvoorstel dus primair als een poging om hun geschiedenis te ontkennen, en met hun geschiedenis hun bestaansrecht.

Hamas en de Holocaust
Het laatste voorval in dit verband is de eis van Hamas om de Holocaust niet op te nemen in het curriculum van Gaza. Een voorval dat in de Nederlandse pers ruimschoots aandacht kreeg, zij het voor niet meer dan een dag. Nagenoeg eensluidend waren de persberichten, maar daar gaat het nu niet om. Het gaat om wat ze niet melden, dat wat in de context van de hiërarchie van leed juist cruciaal is. En die omissie kun je de Nederlandse pers aanrekenen.

Overigens was de eis niet afkomstig van Hamas. Het waren de Popular Committees of Palestinian Refugees, een groepering die Gazaanse vluchtelingen in de kampen vertegenwoordigt en naar verluidt banden hebben met Hamas, die een open brief schreven aan de UNRWA. Een open brief, die merkwaardig genoeg door niemand wordt gepubliceerd. Een aantal bronnen melden dat de groep als reden om het onderwerp uit het curriculum te weren, aanvoert dat: ‘[it] confirms the Holocaust and raises sympathy for Jews.’ Bron, Bron, Bron

Al Jazeerah heeft kennelijk wel de hand op de brief kunnen leggen, want zij citeert er uit: ‘The refugee camps committees categorically refuse to let our children be taught this lie created by the Jews and intensified by their media. First of all, [the Holocaust] is not a fact, and secondly, those who added it to the curriculum intended to mess with our children’s emotions.’ En Al Jazeerah voegt daar aan toe: ‘It said Palestinians should be taught about the Nakba (catastrophe), an Arabic term that refers to the forced exodus of some 750,000 refugees from their homes when Israel was established, rather than the Holocaust.’ Ook Earth Times en het Palestijnse persbureau Ma’an News Agency maken hier melding van.

Diverse bronnen geven ook de reacties van Hamas op het voorval weer. Volgens de Washington Post vindt Hamas dat de UNRWA haar soevereiniteit Hamas in de Gazastrook aantast, en: ‘Talk about the holocaust and the execution of the Jews contradicts and is against our culture, our principles, our traditions, values, heritage and religion.’
Al Arabiya citeert Sami Abu Zuhri, Hamas’ officiële woordvoerder, die de geschiedenis van de Holocaust niet wilde bespreken, en zei: ‘Regardless of the controversy, we oppose forcing the issue of the so-called Holocaust onto the syllabus, because it aims to reinforce acceptance of the occupation of Palestinian land.’

Wat duidelijk wordt uit de citaten is dat het de Palestijnen vooral gaat om de manier waarop de Holocaust wordt gebruikt in het discours: als middel om de bezetting van het Palestijnse land geaccepteerd te krijgen.
Het is voor een Palestijn, of in bredere zin een Arabier, moeilijk te begrijpen waarom iedereen vindt dat zij het verleden moeten vergeten, en tegelijkertijd nog steeds wordt gesproken over het leed van de Joden, of hier in Europa: de ontberingen die de Europeanen in de Tweede Wereldoorlog doorstonden. Iemand zei eens tegen me: ‘Jullie hebben het altijd over die oorlog, maar dat is geschiedenis. Waarom maken jullie je niet druk om de oorlogen nu?’
In dat licht bezien is de ontkenning van de Holocaust vooral een manier om de ander te raken. Als jij mijn bestaan ontkent, dan ontken ik ook dat van jou. Ontken jij de Nakba, dan misken je mijn leed; ik op mijn beurt ontken dan jouw leed.

Het lijkt wellicht een overtrokken reactie. Maar dat komt vooral doordat onze media ons niet alle feiten vertellen, sommige feiten worden ons simpelweg onthouden.

De ontbrekende feiten
Op de dag dat het Committee de brief aan de UNRWA stuurde, verklaarde de Israëlische minister van Onderwijs Gideon Sa’ar publiekelijk dat met ingang van het nieuwe schooljaar, dat de week daarop zou beginnen, de term Nakba uit de schoolboeken gehaald zou worden. ‘What Israeli Arabs experienced during the [1948 War of Independence] was certainly a tragedy,’ zei Sa’ar. ‘But the word ‘Nakba,’ whose meaning is similar to ‘Holocaust’ in this context, will no longer be used. The creation of the State of Israel cannot be referred to as a tragedy, and the education system in the Arab sector will revise its studies [regarding this] in elementary schools.’ Het behoeft geen betoog dat de Palestijnen daar heel anders over denken.

Het betreffende schoolboek voor derdeklassers in de Arabische sector werd ruim twee jaar geleden goedgekeurd door de toenmalige minister van Onderwijs. Het boek beschrijft de gebeurtenissen rond de oorlog als catastrofaal, omdat de Arabieren uit hun huizen werden gezet en vluchteling werden nadat hun land door Israël werd geconfisceerd. Hoewel het boek ook vermeldde dat de Arabieren het VN-verdelingsplan afwezen dat opriep tot verdeling van grondgebied tussen Arabieren en Joden, werd het besluit door toenmalige oppositieleider Netanyahu sterk bekritiseerd. Hij zei onder meer: ‘The government took Ze’ev Jabotinsky out of the school textbooks and inserted the Nakba instead’. En verder zei hij dat het gebruik van het woord ‘Nakba’ op school ‘tantamount to incitement against Israel’ was. Bron, Bron

Natuurlijk riep het besluit van Sa’ar reacties op. Het hoofd van het Follow-up Committee on Arab Education in Israël reageerde als volgt: ‘For Israeli Arabs, who consider themselves a part of the Palestinian people, the Nakba is not up for debate, it is a historical fact. But if Sa’ar thinks that by taking this narrative out of the textbooks, he will somehow absolve himself – as both a representative of the State of Israel and as a human being – of responsibility for the Nakba, he is wrong. Our position has always been that both narratives – the Jewish, Zionist narrative and the Arab, Palestinian narrative – should be taught in both Jewish and Arab classrooms. But the Arab pupil is not stupid. He or she will learn about the Nakba from a variety of other sources, be it on the Internet or on the street. But our position is that we prefer for them to learn about it in the educational framework of the classroom.’

Volgens Sawsan Zaher, advocaat van Adalah, het Legal Center for Arab Minority Rights in Israel, is het besluit een schending van het internationaal recht. ‘Prohibiting Arab students from studying about the Nakba is illegal and violates international law, which obliges states to enable national minorities to learn and study about their own history, culture and tradition.’ Bron

Feiten. Feiten die door de Nederlandse kranten voor het gemak achterwege worden gelaten. Hadden ze het kunnen weten? Ja. Want er waren persberichten van het Palestijnse persbureau Ma’an News, en diverse internationale media, waaronder de Washington Post en Al Jazeera, maakten wel melding van dit feit.

Nu alle feiten van de afgelopen maanden op tafel liggen, kunnen we het incident in een ander daglicht plaatsen. Veel Palestijnen vinden inderdaad dat de Holocaust niet moet worden onderwezen. De motivatie daarvan raakt aan hun eigen leed. In de woorden van Hadia Sawafiri, lerares Arabisch aan de Remalschool in Gaza: ‘Palestijnen hebben de moorden en genocide van de afgelopen zestig jaar niet vergeten. Net zoals ze de recente moordpartijen van Israël niet vergeten. Ze kunnen de witte fosfor nog ruiken die Israël gebruikte om ze uit te moorden. Ik overdrijf niet als ik zeg dat het opnemen van de joodse Holocaust in het lesprogramma een oorlogsmisdaad is omdat het de zionistische kolonisten, hun hypocrisie en hun leugens dient.’ Bron

Elkaars leed erkennen
Niet elke Palestijn denkt er zo over. Een van de uitzonderingen is Eyad El-Sarraj, die al dertig jaar als psychiater werkt in de Gazastrook. Hij meent dat de Palestijnse scholieren juist wel alles over de Holocaust moeten leren, omdat het een belangrijk deel van de moderne geschiedenis is. En als de Palestijnen de joodse Holocaust ontkennen, dan wordt ook de ramp van de Palestijnen uit 1948 ontkend. ‘Wat er mis is, is dat de Joden geloven dat zij het altijd maar kunnen gebruiken als excuus en het ergste is dat zij de Palestijnen nu aandoen wat de nazi’s hen hebben aangedaan. Je zou willen geloven dat mensen die veel hebben geleden, niet willen aanzien dat anderen een zelfde lot ondergaan.’

El-Sarraj denkt dat juist de hele wereld moet leren over alle rampen en volkerenmoorden, of het nu om Armenen gaat die door de Turken zijn vermoord, of Algerijnen die het slachtoffer van de Fransen waren. ‘Leren over elkaars rampen kan een beter begrip tussen de volkeren kweken, het kan helpen een betere wereld te bouwen, een wereld met compassie en vrede.’ Bron

Het ontkennen van de geschiedenis is natuurlijk niet uniek. In Japan wordt geen les gegeven over de Tweede Wereldoorlog. De Duitsers hebben geprobeerd om Duitse geschiedenis te onderwijzen zonder de Holocaust. Stalin herschreef de geschiedenis, maar het verleden eiste de geschiedenis op.
Het uitwissen van de geschiedenis is een gevaarlijke actie. Het maakt dat geschiedenis wordt omgezet in mythen. En mythen worden overgedragen, of ze nu in de schoolboeken staan of niet.

Elkaars leed erkennen. Dat was wat er dit voorjaar gebeurde toen de burgers van het Palestijnse dorp Ni’lin ter ere van de Holocaust-herdenking een tentoonstelling inrichten. Hij werd georganiseerd door Ni’lins Volkscomité Tegen De Muur. Organisator Hassan Moussa zei erover: ‘Op deze manier willen we onze sympathie betuigen voor de Joden. Niemand denkt dat oorlog leidt tot vrede en veiligheid. Het leidt tot meer geweld, tot haat en lijden in deze regio. Dat is noch in ons belang, noch in belang van de Israëli’s.’
Moussa wilde ook zijn eigen lijden overbrengen: ‘Mijn lijden leidt niet tot vrede. Het verliezen van mijn grond voelt alsof mijn hart uit mijn lijf wordt gerukt. Palestijnen zijn niet verbonden aan de genocide… Het is ons lot om in dit land te leven, daarom moeten we in vrede leven. Alleen vrede zal veiligheid brengen.’ Bron

Het zijn initiatieven die bewondering afdwingen. Net als het initiatief om tijdens het hoogtepunt (of dieptepunt) van de Gaza-oorlog een gedenkplaats in Ramallah in te richten om de misdaden van nazi-Duitsland tegen het Joodse volk te herdenken. Een initiatief overigens dat vooral veel boosheid opriep.
Het is bijzonder dat mensen zich realiseren dat hun leed alleen erkend zal worden als zij zelf het leed van die ander erkennen. En daar vervolgens aandacht voor vragen. Het is dan ook uitermate jammer dat dit soort berichten in de Nederlandse pers in het geheel geen aandacht krijgen.

Kregen ze die aandacht wel, dan hadden we ook het volgende geweten:

Eveneens in reactie op de herdenking van de Holocaust in Ni’lin zei Khaled Mahmid, hoofd van het Arabisch Instituut voor Holocaust Onderzoek en Onderwijs het volgende: ‘The Holocaust was a horrible and methodical murder of six million innocents, which affects all of the citizens of Israel even today. The Koran orders us to acknowledge the Holocaust and understand it.’ ‘The Jews must remember that many of them were saved during the Holocaust thanks to their brothers in the Arab lands. We must overcome Hitler’s effects together.’
Mahmid wees erop dat een deel van Israëls gedrag kan worden verklaard door de Holocaust, en dat de Palestijnen daar rekening mee moeten houden. ‘The Palestinians need to understand that the Jews have a defense mechanism deriving from the horrid murder in the Holocaust. All violence Palestinians perform on the Israelis is not effective, causes suffering, and summons Holocaust anxiety among the Jews.’ Mahmid zegt dat de Palestijnen de Holocaust moeten begrijpen, de kracht en de sterkte die de pijn van de Joden heeft.

Tegelijkertijd zei Mohammad Amira, een van de andere organisatoren van de tentoonstelling: ‘We thought the public should understand the pain and suffering the Nazis caused the Jews. Unfortunately, we are paying the price for the immense pain suffered by the Jews during the Holocaust. There is no comparison between our suffering and that of the Jewish people in the Holocaust, but everyone should understand that we are suffering too, as a result of what the Germans did to the Jews.’

Medio 2008 veroordeelde Hamas de Holocaust. Zij benadrukte that het ‘was not only a crime against humanity but one of the most abhorrent crimes in modern history. We condemn it as we condemn every abuse of humanity and all forms of discrimination on the basis of religion, race, gender or nationality.’ Bijna in één adem werd daar aan toegevoegd: ‘And at the same time as we unreservedly condemn the crimes perpetrated by the Nazis against the Jews of Europe, we categorically reject the exploitation of the Holocaust by the Zionists to justify their crimes and harness international acceptance of the campaign of ethnic cleansing and subjection.’ Bron

Duidelijker kun je het niet krijgen, de hiërarchie van leed.

Dit bericht werd geplaatst in Midden-Oosten, Oorlog & geweld en getagged met , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

41 reacties op Leed kent een hiërarchie

  1. janplezier zegt:

    De Nakba is niet vergelijkbaar met de holocaust, ook al proberen moslims en hun linkse vrienden dit wel voor elkaar te krijgen. Duidelijk is ook, dat dit alleen maar voor de Europese markt is bedoelt, want de Holocaust wordt in de meeste moslim landen zelfs ontkend.
    Er is al eens onderzoek gedaan naar geschiedschrijving in de Arabische landen, en de uitkomst van dit onderzoek, bevestigde wat in de westerse wereld allang bekend was.
    Alle goede dingen, zijn te wijten aan de moslims, en alle slechte dingen zijn de schuld van buitenstaanders.
    Hetzelfde is met de mythe die "Nakba" heet.
    Zonder enige schaamte liegen de Arabieren, en hun vrienden over de werkelijkheid, en pikken alleen welgevallige zake er uit, om hun eigen volk voor het lapje te houden.
    De enige reden dat de Hamas in 2008 de holocaust heeft erkend, is niet meer dan een statement, om het westen te behagen, maar in het Arabisch wordt het gewoon ontkend.
    Hamas-voorman al-Rantissi beweerde tijdens een interview in 2001 dat de misdaden van de nazi’s (voor zover het al niet een van de grootste leugens uit de geschiedenis betrof) in het niet vallen bij de misdaden die door zionisten tegen het Palestijnse volk zijn begaan.
    Samengevat, zolang de moslims de waarheid gebruiken als een JoJo, moeten we daar geen enkele status aan geven.

  2. Herman zegt:

    Een steengoed artikel Johanna…!
    Het zet me aan het denken. Geeft me onverwacht inzicht in de mechanismen van deze pijn.

    Het is overgenomen op: http://www.stopdebezetting.com/wereldpers/leed-kent-een-hierarchie.html

  3. Ina Dijstelberge zegt:

    Wederzijds leed erkennen, zo waar, zo moeilijk en het lijkt zo ver weg.

  4. @ janplezier
    Je mist de essentie van mijn betoog. Het gaat er niet om wat de waarheid is. Het gaat mij om twee dingen. Ten eerste dat de Nederlandse pers ons informatie onthoudt die essentieel is voor een afgewogen beeldvorming. Maar dat is nog wel het minste. Veel belangrijker is dat Israëliërs en Palestijnen verwikkeld zijn in een strijd om wie het ergst lijdt. Het gelijk van de een creëert het leed van de ander. Het heeft nul en generlei zin om te blijven stellen dat je de twee niet kunt vergelijken. Het gaat er juist om elkaars leed over en weer te erkennen. En dan te kijken hoe je samen verder kunt.

    Jij zegt dat Hamas haar woorden spreekt voor de westerse bühne. Ik betwijfel dat, want op de westerse bühne lees ik hier nou juist helemaal niets over. Waar ik het wel lees is in de Arabische media, die media waarvan jij beweert dat ze daar iets anders zeggen.
    Al zouden ze zeggen dat ze de Holocaust ontkennen, dan is dat voor mij vooral een uiting van hun eigen gekwetstheid; ik weet uit mijn werk wat het betekent om jarenlang te zoeken naar erkenning en die niet te krijgen. En ik zie mechanismen die daar sterk op lijken.

    @ Herman
    Dank.

    @ Ina
    Het kan makkelijk zijn als je je eigen leed niet langer definieert in termen van de ander. Het feit dat de ander ook lijdt doet niks toe of af aan je eigen leed.

  5. Ruud Zweistra zegt:

    Klopt.
    En voor een moslim telt alleen moslimleed.

  6. @ Ruud
    Dat is onzin. Het gaat hier niet om moslims, maar om Arabieren. Voor Arabieren telt ook het leed van de Joden, en van anderen die in WO2 zijn omgekomen. Voor Arabieren wil dat echter niet zeggen dat hun eigen leed dan maar weggepoetst moet worden.

  7. alib zegt:

    @Johanna nouri
    Goed artikel (zij het veel te lang). Wie meegaat in de hierarchie van het leed discussieert op het niveau van de kwantiteit, en vaak gebeurt dat in een vorm van drogredening: jij hebt misschien geleden, maar ik lijd meer. Een jij-bak.

    De kern van de discussie is dat dat lijden moet stoppen en dat elke onderdrukking (verdrijving, apartzetting, opsluiting etc) onrechtvaardig is.

    De onderdrukte die onderdrukker wordt (Paolo Freire) heeft het verkeerde niveau gekozen; hij zaagt de poten onder zijn eigen stoel vandaan.

    In feite heeft hij zijn eigen positie niet begrepen en ontkent hij zijn geschiedenis.

  8. E.T. zegt:

    De shoa – De afslachting van meer dan 6,000,000 Joden op de meest afgrijselijke manier die de mensheid ooit gekend heeft.

    De naqba – Het verdriet van de Arabieren om het bestaan van de Joden in een veilige Joodse staat (wat o.a. een garantie is dat de shoa niet herhaalt kan worden).

    Zeer zeker, volkomen vergelijkbaar.

  9. @ alib
    Mooie verwijzing naar Paolo Freire’s pedagogie van de onderdrukten. De context van Freire is een andere, de pedagogiek en het onderwijs, de strijd van arme Brazilianen tegen de rijke grootgrondbezitters. Niet helemaal vergelijkbaar, maar er zitten raakvlakken in.

    Ja, ik had veel woorden nodig. Ik had het ook in tweeën kunnen splitsen, maar dan is de boodschap niet meer hetzelfde. Zoveel woorden dus als ik nodig vond.

    @ E.T.
    Of ze vergelijkbaar zijn is niet het punt. Wat het punt wel is dat beide catastrofes zich voltrokken en voortleven in de hoofden en harten van mensen. En daarmee hun denken en handelen bepalen. De ontkenning van de ander levert daar slechte diensten aan.

  10. E.T. zegt:

    @johanna,
    Je schrijft een lang artikel over het erkennen van elkaar’s leed. Dat is dus een vergelijking trekken tussen de 2 ‘leeden’.

    In ieder geval, het maakt niet echt uit wat Israel of de Joden wel of niet van de naqba erkennen. De naqba treurt om het bestaan van Israel. Niet echt logisch te eisen van Israel dat ze daar in meetreurt, of dat feit als ‘leed’ erkent. Elke Israelier weet dat de Arabieren niet blij zijn met het bestaan van Joodse staat, dus wat dat betreft wordt het prima erkend. Het ‘leed’ daar in erkennen? We vieren het oprichten van de Joodse staat en zijn daar blij mee. Van mij te verwachten dat ik dat feit als leed erken of er mee meevoel, is net als van jou verwachten dat je begrip toont voor het feit dat ik jouw verjaardag als treurdag beschouw omdat je ooit een flat huurde die ik graag wou hebben. Jouw verjaardag wordt door jou en je liefhebbers gevierd als feestdag, voor mij is het een treurdag, moet jij dan gaan erkennen dat het triest is voor mij? Vlieg op zal je denken, en je zal groot gelijk hebben.

  11. ben zegt:

    Johanna,
    Duidelijk, evenwichtig en ingetogen.
    Met het (bestaans)recht van de Israelische Joden is gelijktijdig een onrecht de Palestijnen aangedaan. Je hebt de pijn van beiden in jouw artikel goed verwoord. Beter dan mijn one-liner.
    Het vraagt beide partijen zelf tot ontwikkeling van hun emotionele intelligentie om in te kunnen dan wel willen inleven in het leed van de ander. Zonder dát is vrede een holle frase.
    Jouw artikel is goed voor ons ‘toeschouwers’.
    Ik wens dat velen het zullen lezen.

  12. @ E.T.
    = Je schrijft een lang artikel over het erkennen van elkaar’s leed. Dat is dus een vergelijking trekken tussen de 2 ‘leeden’. =

    Het is geen vergelijking, en al helemaal geen poging tot hiërarchie, en evenmin tot gelijjkschakeling. Het is een duiding van het mechanisme dat aan het werk is. Een mechanisme dat je niet stopt door voort te gaan op de ingeslagen weg.

    Op zijn minst zou je er begrip voor kunnen opbrengen dat de gebeurtenis die voor jou leidt tot een feestdag, voor anderen niet alleen maar mooie dingen tot stand heeft gebracht. Erkenning geven betekent niet dat je dat in je hoofd benoemt, maar ook dat je het uitspreekt en de pijn van de ander accepteert. Je kunt dat wel ontkennen, maar wat ik probeer te betogen is dat dat niet helpt. Het gebrek aan erkenning houdt het mechanisme in stand, over en weer. Sterker nog: het houdt het niet alleen in stand, maar voedt het.
    Ongeacht of de twee catastrofes vergelijkbaar zijn: jij weet wat leed betekent en wat het met mensen doet. Daar begrip en compassie voor hebben, dat is waar het mij om gaat.

    @ ben
    Letterlijk een arm om de ander heen slaan.

  13. E.T. zegt:

    @johanna,

    Dat wat je hier eist dat we (Israel) erkennen, wordt door Israel zoals ook door mij erkend. Ik erken dat Arabieren het niet leuk vinden dat hier een Joodse staat bestaat. Sterker, in ben daardoor gedwongen dag en nacht de Israelische bevolking te verdedigen, want het blijft niet bij een simpel ‘niet leuk vinden’.
    Jij praat over een ontkenning die nergens bestaat behalve in je eigen nonkennis en gedachten. Het is zelfs zo (alhoewel ik het daar persoonlijk niet mee eens ben), dat de naqba in de Israelische schoolboeken geleerd wordt.

    However, jij wil dat die erkenning een stapje verder genomen wordt. Je wil dat Israel haar medeleven toont. Dat zal nooit gebeuren. Het erkennen dat iemand anders problemen heeft met dingen die mij goed doen is one thing. Van me eisen dat ik medeleven toon met het treuren voor het feit dat ik in leven ben, is heel wat anders. Dat zal jij nooit van je leven doen. Dat zal geen normaal mens ter wereld doen. En dat is geen normale eis die je stelt van Israel, maar een totaal belachelijke, zeker waar je die ook al ontken je het, met de vreselijke shoa vergelijkt.

  14. @ E.T.
    Het gaat hier niet om wat ik wil. Het gaat om wat bijdraagt aan de huidige situatie en wat je daar aan kunt doen. Jij kiest ervoor dat niet te doen. Dat is jouw keuze.

    Het is niet echt prettig om zo aangesproken te worden als door jou. Je negeert mijn bedoelingen, verdraait ze, beschuldigt me ervan dingen te doen ondanks mijn uitleg waar ik op uit ben. Ik heb daar geen zin in E.T., het is een stom spel.
    Ik daag je uit om zonder vooroordelen te lezen wat ik schrijf en dat eens te doordenken. Kijk eens of het je nieuwe gezichtspunten oplevert.

  15. Ruud Zweistra zegt:

    johanna_nouri 17-09-2009 23:48
    @ Ruud
    Dat is onzin. Het gaat hier niet om moslims, maar om Arabieren.

    Reactie:
    Klopt ook. Voor Arabieren gaat het om Arabieren-leed.

    En voor joden gaat om joden-leed.

    En voor Nederlanders gaat het om Nederlander-leed.

    Dit alles samen te vatten in de bekende zegswijze: het hemd is nader dan de rok.

    En wie deze zegswijze selectief-etnisch wil toepassen of juist afkeuren, is een racist.

  16. @ Ruud
    Waar wil je heen?

  17. E.T. zegt:

    @johanna,
    De enige manier dat het Joodse/Israelische volk haar medeleven kan tonen en de naqba alsnog een feestdag te maken voor de Arabieren, is door collectieve zelfmoord te plegen.

    Vergeef me als daar niet echt aan mee werk.

  18. @ E.T.
    Wat dramatisch, je trekt de discussie in het absurde. En je legt me wederom woorden in de mond.

    Je zou eens kunnen overwegen om te erkennen dat de stichting van de staat enig leed met zich meebracht voor anderen. Je zou ook kunnen overwegen t erkennen dat die ander het gevoel heeft dat zijn land bezet wordt. Dat is niet onmogelijk. Zoals de Palestijnen zouden kunnen overwegen dat het afschieten van raketten de Israëliërs geen gevoel van veiligheid bezorgt en dat ze zich daar ernstig zorgen om maken, zeker in de context van alles wat ze eerder hebben meegemaakt.

  19. E.T. zegt:

    @johanna,

    Ik trek de discussie in het absurde? HET IS ABSURD to begin with om te eisen dat het leed van de shoa erkend wordt als het ‘leed’ dat er nog een volk op aarde bestaat.

    Voor de zoveelste keer, ook al blijf je hetzelfde herhalen alsof het waar is, het leed voor anderen dat mijn bestaan met zich mee brengt erken ik, en erkend deze staat. Het is gewoon een feit, kan niet niet erkend worden. Je zit open deuren in te trappen, en blijft maar door gaan over iets waar geen discussie over is.

    En ja, de Palestijnen erkennen dat het afvuren van raketten leed met zich mee brengt. Als ze dat niet zouden erkennen, zouden ze immers geen raketten afvuren! Dat doen ze niet omdat ze denken dat het vliegers zijn, maar om leed te veroorzaken. That’s the whole point!! Als je dat nou eens zou begrijpen, zouden we een stuk verder zijn.

  20. @ E.T.
    Je bent kennelijk niet in staat om de werkelijke betekenis van wat ik schrijf te kunnen en willen begrijpen. Dat vind ik erg jammer. Het gesprek wat we nu met elkaar voeren is een perfecte illustratie van wat ik bedoel. En je merkt dat het nergens toe leidt. Ik ga dan ook de discussie met jou hierover niet vervolgen. Fijne dag verder en shalom shabat.

  21. Ruud Zweistra zegt:

    @johanna,
    Dat is teleurstellend… ik dacht net aangekomen te zijn …

  22. E.T. zegt:

    @johanna,

    Het niet begrijpen wat iemand schrijft, daar kan ik nog mee leven. Het niet kunnen begrijpen wat de werkelijkheid is in een situatie of een heel regio, lijkt me veel moeilijker…

  23. @ Ruud
    Helaas, het leven is niet altijd makkelijk…

    @ E.T.
    Wat nog veel moeilijker is, is dat anderen het alleenrecht op begrip opeisen en ieder die een andere mening is toegedaan van domheid en gebrek aan kennis betichten. Dag E.T.

  24. E.T. zegt:

    @johanna,
    Een andere mening over een technische situatie is vrij onmogelijk :-). Een weg is gesloten of open. Een checkpoint staat er of staat er niet. Mening en begrip hebben daar nauwelijks wat mee te maken, het gaat om kennis. Het begrip begrip wordt pas relevant als iemand moet begrijpen dat hij niet weet waar hij over praat, als hij 3,500 kilometer verder op zit, en zijn mening niet op kennis van zaken gebasseerd is.

  25. Wat maak je het toch allemaal weer nodeloos ingewikkeld. Het enige waar ik een mening over heb is de gevoelens van andere mensen, zoals ik die kan waarnemen uit hetgeen ze daarover uitspreken. Die gevoelens kan ik plaatsen in een context waar ik mee bekend ben, in dit geval de hiërarchie van leed. Dat is relevant, zinvol en toepasselijk, te meer daar deskundige zegslieden bij zowel Israëliërs als Palestijnen daar ook uitspraken over doen.

    Het argument dat we hier in Nederland geen mening mogen hebben omdat we niets kunnen beoordelen omdat we geen kennis hebben, is nu wel voldoende uitgekauwd door jou. Dus hierbij het verzoek om te stoppen met het declasseren van je gesprekspartners. Het begint uitermate irritant te worden.

  26. E.T. zegt:

    @johanna,
    Tja, de waarheid kan irritant zijn, dat ben ik met je eens (is dat de reden dat berichten over je vergelijking tussen shoa en naqba verdwijnen?).

  27. Grapje zeker E.T. Niet de waarheid is irritant, maar jouw gedrag hier.

    Voor wat betreft je vraag over verdwijnende berichten: ik heb geen idee waar je het over hebt E.T.
    Ik doe in ieder geval niet aan censuur en verwijder nooit berichten. Niet van mezelf noch van anderen.
    Luister. Als dit is hoe jij een discussie denkt te kunnen bevuilen, dan stel ik voor dat je hier even weg blijft. Ik voel er weinig voor om mijn naam hier geheel onterecht door jou door het slijk te laten halen.

  28. E.T. zegt:

    @johanna,
    Ik kan niet iets voor je doen wat je zelf beter doet.

    Wat weg blijven betreft, wij Joden vieren vanaf vanavond het nieuwe jaar, dus ik blijf inderdaad een paar dagen weg :-). Mijn oprechte condolaties als er een groep ter wereld betreurd dat de Joden weer eens wat vieren ;-).

  29. E.T.
    Hé een gemeenschappelijk element. Jij viert het nieuwe jaar. En ik vier met mijn familie Eid al Fitr. Ik gun de Joden hun feesten. Geniet ervan!

  30. Adri Bon zegt:

    Een buitengewoon goed stuk van Johanna Nouri.

    Helaas doen er over de Holocaust sommige misvattingen de ronde. Zo waren joden niet de enige slachtoffers van het zuiveringsprogramma van de nazi’s. Ook Roma, homoseksuelen, geestelijk gehandicapten, Jehovah’s getuigen en ethnische slaven werden getroffen. Volgens sommige schattingen vormden joden niet eens de grootste groep, terwijl naar verhouding meer zigeuners zijn vermoord.

    Het lijden van alle slachtoffers van de Holocaust moet erkend worden, ongeacht hun afkomst. Positieve discriminatie is immers ook discriminatie. De reden dat er bij de Holocaust vrijwel uitsluitend aan de joodse slachtoffers wordt gedacht is voor een groot deel het gevolg van de succesvolle zionistische campagne vanaf begin jaren 60 een eenzijdig joodse lezing van de Holocaust te populariseren. Het achterliggende doel hiervan was bredere steun te verwerven voor het koloniale project in Palestina.

    De joodse staat werd met deze propaganda voorgesteld als het morele antwoord op de Holocaust. De ironie is dat juist de zionisten een zeer bedenkelijke rol hebben gespeeld met betrekking tot de nazi’s. In 1933 stonden de zionisten te juichen bij Hitlers verkiezingszege omdat ze van mening waren dat een anti-semitisch klimaat in Duitsland de joodse migratie naar Palestina zou stimuleren. Er werd door de zionisten een lucratieve handelsovereenkomst gesloten met de nazi’s in weerwil van de internationale joodse boycott op Duits handelswaar. Dit en vele andere gevallen van zionistische collaboratie is te lezen in "Zionism in the Age of the Dictators" van Lenni Brenner.

    De Nakba kan niet vergoeilijkt worden door te wijzen naar de Holocaust. Dit heeft Hamas goed begrepen. Nu het westen nog.

  31. @ Adri Bon
    De Holocaust is een van de meest afschuwelijke dingen die zich in de geschiedenis heeft voorgedaan. Je hebt gelijk als je stelt dat daarbij niet alleen Joodse slachtoffers zijn gevallen. Iets wat we ons niet altijd realiseren. Voor mijn werk kom ik op de Balkan en waar ik ook kom hoor ik ellende verhalen over Roma, een vergeten groep.

    Je kunt de Holocaust en de Nakba niet vergelijken, dus dat doe ik dan ook niet. Wel wil ik stellen dat het ene leed het andere nooit kan opheffen, en evenmin als argument ervoor kan dienen. De Palestijnen hebben een punt als ze er een probleem mee hebben dat hun land werd weggegeven en zijzelf dat land moesten verlaten. Ongeacht wie daarvoor direct verantwoordelijk is. Het is onrecht.

    Van het al dan niet juichen bij Hitlers verkiezingszege ben ik onvoldoende op de hoogte om daar een mening over te hebben. Ik ga het artikel van Brenner waar je naar linkt eens rustig lezen.

  32. @ Allen
    Vandaag stond het volgende artikel in Ha’aretz:

    Maybe Israel just needs to acknowledge Palestinian pain
    By Jonathan Freedl

    Many of Israel’s supporters around the world have spotted an alarming trend in the debate on Middle East peace. Call it the "Back to ’48" approach, which argues that any attempt to solve the Israeli-Palestinian conflict is doomed unless it gets to the root of the problem, tackling not only the "1967 file" – ending the occupation, plus or minus a chunk of land here or there – but also the "1948 file," consisting of the issues left outstanding by Israel’s birth.

    These 1948 questions are even knottier and more sensitive than the 1967 ones: among them, whether Palestinians can at last come to terms with what was established in that fateful year, namely Israel as a Jewish state, and whether Israelis can at last acknowledge the impact of that event on Palestinians, including the creation of at least 700,000 Palestinian refugees.

    Lees het hele artikel: http://www.haaretz.com/hasen/spages/1115587.html

  33. alib zegt:

    @johanna nouri
    Even buiten de orde van de discussie: natuurlijk kan het korter. Of in vakjargon: ‘kill your darlings’, ‘schrijven is schrappen’, ‘zeg nooit te veel’.

    Overigens grappig dat je dat boek van Freire kent. Ik heb het altijd jammer gevonden dat niemand op dat thema heeft voortgeborduurd: de onderdrukte die onderdrukker wordt; een thema dat naar mijn mening de wortels van de menselijke (on)beschaving raakt. Maar misschien heb ik iets gemist en kun jij het hiaat vullen?

  34. @ alib
    Beschouw het meer als een essay. Ik houd me niet altijd aan de ongeschreven regel dat blogs kort moeten zijn. Dat is je vast al opgevallen. Het is meer mijn stijl om iets meer uit te diepen. Alletwee die insteken zijn van belang. Maar je punt is duidelijk. Het is de ‘so what’ test: so what als ik dit weglaat, mis je dan iets?

    Het is mooi dat je Freire noemt. Het is lang geleden dat ik in mijn opleiding over hem las. Nu weer teruglezend zie ik moderne begrippen als ‘empowerment’ en ‘ervaringsleren’ in de context van zijn woorden: hij was zijn tijd ver vooruit. Maar daarmee wordt hij teruggebracht tot een pedagoog, terwijl wat hij schrijft primair een theorie is over de condition humaine en over de maatschappij. Freire schrijft over de roeping om een vollediger mens te zijn en wat daarvoor nodig is, is bewustwording. Onderwijs moet je zo inrichten dat mensen zich zelf ergens van bewust worden. Bewustwording leidt echter nergens toe als die niet ook aan handelen wordt gekoppeld. Overigens staat Freire bekend als Derde Wereld filosoof, maar is ‘Derde Wereld’ een metafoor die over de hele wereld toepasbaar is, ook hier in het westen. Hier waar onze woorden vrij zijn, maar ons handelen net zo is beperkt.

  35. ben zegt:

    Johanna,
    Jonathan Freedland sluit zijn artikel: ‘Maybe Israel just needs to acknowledge Palestinian pain’ af met een de woorden:

    Would admitting the truth of 1948 instantly undermine the legitimacy of the State of Israel? Only if you believe that Israel’s legitimacy was predicated on the notion that its birth would be bloodless. Israel’s advocates can argue that the creation of a Jewish national home in 1948 was so morally necessary it remained, and remains, just – even if it came at a tragically high price.
    If most Zionists believe that – and they surely have to – then they should not balk at spelling out precisely the price paid by others. It is the morally honest thing to do – and, taken together with a similar process of national contemplation on the Palestinian side, may just unblock a peace effort which desperately needs unblocking.

    Misschien moeten wij ons met deze woorden moed inspreken, nu de politieke realiteit in Israël en bezet gebied steeds verder dreigt te geraken van een vreedzame co-existentie tussen beiden.

  36. @ Ben
    Het is hoopgevend dat dit artikel überhaupt verschijnt in Haaretz.
    Ook deze week verscheen het volgende artikel in Common Ground News Service:

    Palestine’s Jewish minority
    by Bill Glucroft
    17 September 2009

    COPENHAGEN – If we are to believe the pundits and partisans, relations between Israel and the United States have never been worse. The Barack Obama administration appears to be taking the toughest tone of any in recent memory. The Cairo speech didn’t help, leaving an already vulnerable-feeling Israel with the sense that it’s getting thrown under the bus.

    A major division is settlements. President Obama wants an immediate halt, while Prime Minister Benjamin Netanyahu will agree at most to a partial pause. Even left-leaning Israelis feel the American demand is too much too soon; a 35-year problem shouldn’t be hurried.

    There are now more than 285,000 settlers in the West Bank beyond East Jerusalem. Though many might be coaxed back to Israel proper following an agreement with the Palestinians, a menacing minority has made clear its intention of preventing peace at any price, while simultaneously claiming to be a non-issue. However this minority can become a non-issue if Israeli, Palestinian and international negotiators re-think the path to peace.

    In every attempt, those involved in cutting deals between Israel and the Palestinians have always tried going through the settlers, a self-defeating tactic because doing so only gives them more power. A new approach is to outmanoeuvre them—set a border that’s defensible for Israel and functional for Palestine, and urge the settlers to either get behind that border, with government assistance, or become a Jewish minority in the Palestinian state.

    That may seem unthinkable. Settlement expansion has been de facto Israeli policy for nearly as long as Israel has controlled the territory. To now hand them over to a Palestinian state would be to punish people for doing what their leaders encouraged them to do.

    Except, while politicking postponed any clear decision-making on what should be done with land captured in 1967, the settlers were gaining numbers, and with numbers, strength which they use to promote interests detrimental to the whole. They demanded services at a huge expense to the treasury, they exposed soldiers to unnecessary danger and they defied court orders to cease and desist. The more extreme settlers use violence, leading a soldier-friend of mine to remark, Hebron is the only place in the West Bank where a soldier feels safer around Palestinians than around Jews. This is not behaviour a democracy should tolerate, nor tacitly condone.

    An ultimatum to settlers would force them to choose between the modern state of Israel and its biblical promise, possibly encouraging many to acquiesce without major incident. Those who remain could retain their Israeli citizenship, with an open invitation to return, but would become Palestinian citizens. Living no differently from other Diaspora Jews, they would be subject to the laws and values of their state.

    At first blush, a Palestinian Jew may sound like an oxymoron, but no more than Israeli Arabs—Palestinians living as Israeli citizens, who comprise more than 20 percent of the Jewish state’s population. Since Palestine would have to resemble a democracy, as Israel does, there is no reason minorities could not live there. In fact, it could help Palestine feel like a normal country.

    The idea of withdrawing Israel but leaving Israelis has yet to go mainstream, but there have been hints. Palestinian National Authority Prime Minister Salam Fayyad said as much at the Aspen Ideas Festival in July, when he declared that Jews would be welcomed in a future Palestinian state. Gershon Baskin, co-director of the Israel/Palestine Center for Research and Information, suggested in a recent Jerusalem Post column to link the rights, privileges and obligations of Palestinians in Israel to those of Jews in Palestine … to close the gaps of discrimination against Palestinians in Israel and prevent the discrimination against Jews in Palestine.

    That’s a good idea, and should go further to require that Jewish holy sites that fall outside Israel be protected and accessible to non-Palestinians. This would ensure spiritual sovereignty over the land regardless of political jurisdiction.

    The hard part would be getting the current Israeli government, which includes settler allies, to agree. The good news is that Prime Minister Netanyahu, though hawkish, is a pragmatist, whose relationship to ideologues remains one of convenience. He already believes in building the Palestinian economy, something hard to do with Israel’s security apparatus stifling the flow of goods, services and labour.

    Netanyahu will pursue the most politically and financially expedient course and will only go so far in alienating Israel from the American administration. The influential foreign minister, Avigdor Lieberman, may have little compassion for Palestinians, but he cares deeply that Israel remains a Jewish state—more so than the particulars of the boundaries that come to define it.

    Though a settler himself, Lieberman could be counted among those who might return to Israel under the right conditions, as evidenced by his decision to distance himself from the settlement issue when it became clear that it posed a conflict of interest.

    Given their savvy, Netanyahu and Lieberman can find a way to circumvent the most ardent elements of the settler community, thereby minimising their political weight. If Israelis can see a Palestinian state as beneficial to them as it is for Palestinians, the settlers would become exactly what they say they are: a non-issue.

    ###

    * Bill Glucroft is a writer who has worked in Israel for both Zionist and Israeli-Arab organisations. He blogs at mediabard.org. This article was written for the Common Ground News Service (CGNews).

  37. E.T. zegt:

    @johanna,
    quote: Het is hoopgevend dat dit artikel überhaupt verschijnt in Haaretz.eind quote.

    Alleen voor mensen die niet weten dat de ha’aretz in Israel als ultra links pro Palestijnse en anti Israelische krant bekeken wordt :-).

    Alhoewel het op veel gebieden een goede krant is, zijn er niet veel Israeliers die deze krant serieus nemen op dit gebied. Het zou pas verbazingswekkend zijn als je zo’n artikel er niet zou kunnen vinden :-).

  38. @ E.T.
    Dank voor de informatie, dat wist ik niet. Welke krant neem jij serieus?

  39. E.T. zegt:

    @johanna,
    Moeilijke vraag :-). Hangt er meer van af op welk gebied. Ik neem ha’aretz serieus zolang het niet over Palestijnen-Israel issues gaat, of om intern-orthodoxe issues. Andere kranten kan je weer op andere dingen vertrouwen. Ik denk niet dat er een krant is waar ik van kan zeggen dat ik automatisch aan neem wat hij schrijft, maar bij sommige kranten kan je wel als regel zeggen dat zijn berichten politiek gekleurd zijn. Ha’aretz staat daar bekend om op dit gebied. Zelfs zo, dat de afgelopen jaren enkele ‘ultra linkse’ bekende mensen in Israel lieten weten hun lidmaatschap opgezegd te hebben omdat de krant zelfs in hun ogen te ver ging met zijn partijdigheid tegen Israel en voor de Palestijnen.

    Dat is de reden dat ik vaak moet lachen als ik op Nederlandse blogs citaaten uit ha’aretz zie (uiteraard over dit onderwerp). Ik denk dat je moeite zal hebben een week te vinden in deze krant waar je niet een anti Israelische-pro Palestijns artikel vind (inclusief gekleurde ‘nieuwsberichten’, die niet veel meer dan de persoonlijke opinie van de brenger er van bewijzen).

  40. Pingback: Desperaat | Levantijnse berichten

  41. Pingback: ‘Refusing to hate’ | Levantijnse berichten

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s