Leven na de oorlog

Ik was afgelopen week op de Balkan, waar ik voor mijn werk Skopje en Podgorica bezocht. Terwijl het in Nederland wel herfst leek, vertoefde ik in de hitte. Het was 35 graden en vochtig, maar anders dan in Nederland, ik had er in ieder geval veel minder last van. Tussen het harde werken door blijken de Macedoniërs en Montenegrijnen een stuk beter dan wij in staat om van het leven te genieten. Met uitgebreide maaltijden, liefst twee maal per dag, veel cafeetjes en oneindig veel plezier met elkaar.

Helaas lukte het niet om in Podgorica verbinding met het internet te krijgen. Duistere instellingen van Windows Vista verhinderden dat ik verder kwam dan verbinding tot stand brengen met de hotspot op het terras van ons hotel, dus schoot het bloggen erbij in. Tot overmaat van ramp crashte bij thuiskomst mijn laptop en mocht ik het weekend sleutelend doorbrengen.

Twee landen in voormalig Joegoslavië, maar zeer verschillend. Ik was er zoals gezegd voor mijn werk, om met mensen te praten over de nasleep van oorlog en geweld, over psychotrauma, over ontheemding, over familiegeweld.

Op weg naar het vliegveld in Skopje (foto: Johanna Nouri)We kwamen aan in Skopje, de hoofdstad van Macedonië. Een stad met grotendeels nieuwere gebouwen. De aardbeving van 1963 maakte een groot deel van de stad met de grond gelijk.
Er is nog een klein Oud Skopje, toeristische bezienswaardigheid.
Bij aankomst ontmoetten we op het vliegveld een Macedoniër die lang in Nederland had gewoond, maar nu in Ohrid, de
Katten in Skopje (foto: Johanna Nouri)oudste plaats van Macedonië een toeristenoord was begonnen. Helaas, geen tijd voor een bezoek.
Macedonië dus, ingesloten door Griekenland, Servië, Kosovo, Bulgarije en Albanië. Een multicultureel land, met tweederde orthodox christenen en eenderde moslims.
Voor de Tweede Wereldoorlog leefden er ook ongeveer 7.200 joden in Macedonië, maar slechts twee procent van hen overleefde de Holocaust. De meeste overlevenden emigreerden na de oorlog naar Israël. Nu is er nog een joodse gemeenschap van ongeveer 200 mensen, de meesten wonen in de stad waar ik nu ben: Skopje. De joden van Skopje komen oorspronkelijk uit Portugal en Spanje. Zij vluchten naar Macedonië om te ontkomen aan de Spaanse Inquisitie.

Tot een aantal jaren geleden waren alle scholen gemengd. Oorlogen maakten daar een einde aan. Inderdaad, oorlogen, meervoud. In 1991 riep Macedonië in het voetspoor van Bosnië en Kroatië de onafhankelijkheid uit. Tijdens de oorlog in Joegoslavië bleef het er naar verhouding redelijk rustig. Hoewel een van de mensen die ik sprak zei: ‘De hele tijd dachten wij: we zijn de volgende die aan de beurt zijn.’ In de hoofden en harten was die dreiging altijd aanwezig.
Ten tijde van de Kosovo oorlog in 1999 werd Macedonië echter veel harder getroffen. Het land werd overspoeld door 360.000 etnisch Albanese vluchtelingen die hun toevlucht zochten in Macedonië. De meesten vertrokken weer redelijk snel, maar een behoorlijke groep Roma bleef achter. Een groep die ook vandaag de dag nog gemarginaliseerd is.
En al snel daarna namen Albanezen aan beide zijden van de grens de wapens op in hun strijd om autonomie voor het Albanese deel van Macedonië, uitmondend in een burgeroorlog in 2001. Op dit moment hebben de Albenezen meer autonomie.

Met onze gastvrouwen op weg naar een authentiek Montenegrijns restaurant net buiten Podgorica (foto: Johanna Nouri)Twee dagen vlogen we door naar Podgorica, de hoofdstad van Montenegro. Met 200.000 inwoners wat je zegt een kleine hoofdstad. Maar ja, het land telt dan ook slechts 600.000 inwoners. Vanuit de lucht zagen we veel bergen en prachtige meren. Een groene oase. We werden naar ‘het beste hotel in de stad’ gebracht. Je kon zien dat dit ooit een prachtig hotel was geweest, in koloniale stijl, uitkijkend op een fraai park. Maar nu was het toch meer vergane glorie.
We spraken er met mensen van de telefonische hulpdienst tegen familiegeweld. In Nederland noemen we dat ‘huiselijk geweld’, maar ik vind dat altijd té gezellig klinken.
Bevlogen mensen die in de achterliggende vijftien jaar een
Kat in Podgorica (foto: Johanna Nouri)heel netwerk om zich heen bouwden van sleutelfiguren die ook werken aan verandering.
Met wie we een prachtige avond doorbrachten, met veel eten en vooral veel humor en plezier.
Voor zover we dat konden volgen, want de meesten spraken geen Engels, zodat we afhankelijk waren van vertalingen.

Een andere sfeer dan Macedonië, andere problemen ook. Maar ook hier veel Roma die door de oorlog op drift geraakt zijn.
Een oorlog die niet bestaat. Ten tijde van de Joegoslavië-oorlog waren Servië en Montenegro nog één geheel. Montenegrijnen vochten mee. In de maatschappij spreekt men hier niet over.

Het algemene beeld is dat Montenegro niet gevochten heeft. De veteranen uit die tijd voelen zich dan ook behoorlijk miskend. Immers, zij vochten in een niet-bestaande oorlog, en krijgen dus ook geen erkenning, ze worden genegeerd. En ook hier weer een enorme instroom van vluchtelingen, die nu, na al die jaren, nog steeds zonder enige bestaanszekerheid leven.

Een enerverende week. Een week vol ontmoetingen met bevlogen mensen die willen bouwen aan de toekomst van hun land. Een week waarin in Nederland een rapport van de Rutgers Nisso groep verscheen, dat stelt dat ook in Nederland 1 op de 3 mensen te maken heeft met huiselijk geweld.

Dit bericht werd geplaatst in Oorlog & geweld, Vrouwen en getagged met , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

4 reacties op Leven na de oorlog

  1. Antoinette Duijsters zegt:

    Goed verslag over een regio die niet veel meer aan bod komt.

  2. ceesincambodja zegt:

    Ja, en hielden ze het geweld dan nog maar binnenshuis. Drie van de vier moorden-op-bestelling in Nederland worden tegenwoordig door Joegoslaven en Albaniërs gepleegd.

    Goed verslag overigens.

    Ceesgegroetjes

  3. ron rozen zegt:

    Interessant

  4. Pingback: Over solidariteit of het gebrek daaraan | Levantijnse berichten

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s