Psalm 42

Morgen is mijn vader jarig, hij wordt eenenzeventig. Een leeftijd die hij helaas nooit bereikt heeft, want hij stierf in 1988 aan een relatief zeldzame vorm van kanker. Mesothelioom, longvlieskanker, wordt veroorzaakt door asbestvezels die worden ingeademd en zich vervolgens vastzetten in de longen.

Nooit vergeet ik de dag dat mijn vader voor controle naar het academisch ziekenhuis ging en mijn moeder mij ’s avonds verheugd opbelde. De dokters hadden gezegd dat mijn vader voorlopig niet meer terug hoefde te komen. En mijn ouders hadden daaruit de conclusie getrokken dat het dus goed ging. En ik, ik kon maar één ding denken: ze hebben hem opgegeven, hij gaat dood.

Helaas bleek dat ook waar te zijn. Mesothelioom is een kankervorm waarvoor geen genezende behandeling bestaat. Het wordt gezien als beroepsziekte, want het komt nagenoeg alleen voor bij mensen die hebben gewerkt met asbest, met name in de scheepsbouw en de verwarmingsindustrie was dat het geval. Was, want tegenwoordig is het gelukkig verboden om met asbest te werken.

Mesothelioom is een kanker die zich pas laat openbaart. Gemiddeld zit er tussen de blootstelling aan asbest en het ontstaan van de kanker een periode van zo’n twintig jaar. Bij het vaststellen van de diagnose heeft de ziekte zich meestal al zo ver uitgebreid dat genezing niet meer mogelijk is.

Mesothelioom is zeer agressief. Een half jaar voor de diagnose had mijn vader al flinke ademhalingsklachten. In het streekziekenhuis werden longfoto’s gemaakt. Daarop was niets te zien en de conclusie was dat er wellicht sprake was van hyperventilatie. Mijn vader dus naar de fysiotherapeut om te leren hoe hij zijn ademhaling zo kon aanpassen dat de klachten zouden verdwijnen.

Een half jaar na de diagnose overleed hij. Uitgemergeld tot op het bot. Op een dag in oktober kwam ik thuis, onverwacht eerder dan aangekondigd. Ik kwam de huiskamer binnen. De dominee was net op bezoek en mijn vader en moeder waren samen met hem in gebed verzonken. Mijn oog valt op de zuurstofslangen die uit zijn neus komen. Net die dag was hij aan de zuurstof gelegd omdat hij op eigen kracht onvoldoende lucht kreeg. Een moment dat altijd op mijn netvlies is blijven staan. Woordeloos keek ik toe, niet in staat om mijn emoties de ruimte te geven. Wachten tot de gebeden afgelopen waren en ik eindelijk wat kon zeggen.

Hij heeft nog net zijn vijfentwintig jarig huwelijksfeest kunnen vieren. Een maand later stierf hij. Opgelucht waren we, een vreemd woord in deze context. Maar wel waar. Iemand letterlijk naar adem zien snakken, langzaam zien wegteren, dat gun je niemand. Dan ben je blij dat het lijden eindelijk voorbij mag zijn.

Het gekke is, vorige maand ging ik door de papieren van mijn moeder die in april overleed. Ik heb altijd gedacht dat ze hun bruiloft vierden en hij daarna stierf. Maar dat bleek dus helemaal niet zo te zijn. Het bruiloftsfeest hebben we destijds vervroegd zodat we dat in ieder geval nog konden vieren voor hij dood zou gaan.

Morgen zou hij jarig zijn. En ik, ik ben druk met de grafsteen van mijn moeder, en het laten opknappen van de grafsteen van mijn vader. De Bijbeltekst die voor de begrafenis werd gebruikt, was door mijn vader zelf uitgezocht. Psalm 42. ’t Hijgend hert der jacht ontkomen.

Dit bericht werd geplaatst in Persoonlijk en getagged met , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

12 reacties op Psalm 42

  1. Geroma zegt:

    Je hebt het prachtig verwooord, Johanna.
    Ik word er een beetje stil van.
    Het raakt.
    Dank je voor het delen hier.
    Daar heb ik respect voor.
    Veel sterkte. Mooi, die woorden van psalm 42 en zo toepasselijk…..

  2. Antoinette Duijsters zegt:

    Johanna, het verhaal raakt me en het roep emoties op. Een van mijn ouders is ook aan kanker overleden.

  3. Martin Broek zegt:

    Johanna de dood vna je moeder
    komt hier terloops aan de orde,
    maar twee ouders kwijt dat lijkt
    mij zwaar.
    Sterkte met de verwerking.

  4. @ Geroma
    Destijds vond ik psalm 42 vooral schrijnend. Maar het ging over dat zijn ziel verlangde naar God. En wie zou dat niet als hij zo moest lijden.
    @ Antoinette

    Het is raar hoe die herinneringen steeds weer terugkomen, en de pijn trouwens evengoed. Ik schreef dit op en bij nu inmiddels ondergedompeld in mijn jeugdherinneringen.

    @ Martin
    Over de dood van mijn moeder schrijf ik in april en mei een aantal blogs, deels door de ogen van haar kat bezien die nu bij mij een nieuw leven heeft. Het valt inderdaad niet mee. Ik voel me verweesd. Je ouders verliezen is een deel van je identiteit verliezen,

    Dank voor jullie lieve woorden.

  5. alib zegt:

    Beide ouders gestorven. Zoals de mijne. Het duurt even voordat ‘het kwartje’ valt: je moet het voortaan helemaal zelf doen. Toch ben ik het er niet mee eens dat je daarmee je ‘identiteit’ verliest. Je identeit krijgt juist meer vorm. Als je daaraan werkt.

    Met het wegvallen van ‘de regels van thuis’ komt het uitzicht over de eindeloze vlakte, de eindeloze mogelijkheden, de onwil om tegen het licht in verder te gaan. Tussen het verlies aan die elementaire sociale binding en geen enkele verantwoording meer hoeven af te leggen ligt het pad dat jezelf moet banen.

    Niet stilstaan, niet je identiteit verliezen. Je moet het nu helemaal zelf doen. Zo moet het gaan, het kan niet anders.

  6. @ alib
    Ik denk dat ik het ook meer bedoelde zoals jij het nu omschrijft. Je ouders verliezen betekent in mijn geval ook dat vaste structuren in het gezin opnieuw gedefinieerd moeten worden, dat je weer moet onderzoeken hoe je je tot elkaar verhoudt. Je ouders, en zeker de tweede ouder, zorgen dat de dingen doorgaan. Zelfs in mijn geval, waar dat toch allemaal nogal problematisch was door de toestand van mijn moeder. Dat schreef ik niet allemaal op. Mijn moeder was zwaar psychiatrisch patiënt en daar heb ik veel mee geworsteld. Maar juist die worsteling heeft haar heel dichtbij gebracht. Dichterbij dan ik ooit kon denken. Kind zijn van… dat is een deel van mijn identiteit. Hij valt niet weg, daar heb je gelijk in. Alleen wordt hij niet meer vanzelf gevoed, want de bron is weg. Dat voelt meer als een oneindige horizon waar ik nu over uitkijk. Een horizon met schoonouders die zeggen ‘aboeia, hier zijn we, je bent onze dochter, waren we maar dicht bij je’. Kijk dat is dan weer een nieuwe vorm.

  7. Jack Pastoor zegt:

    @JN: Ook ik werd geraakt door je blog.
    Mijn moeder stierf op in augustus 1964. Het was ook heel plotseling en ook zij was opgegeven. Iets wat mij niet werd verteld. Haar dood was dan ook net als een verkeersongeluk. Onverwerkbaar op het moment. Ik ben gelijk uit Nederland vertrokken met als doel nooit terug te keren. Zeven jaar later was ik terug, maar mijn moeder was voor mijn gevoel nog niet dood.
    Het heeft tot augustus 2003 geduurd voordat de volle omvang van het verlies tot mij doordrong. Pas op haar sterfdag 2004 – precies 40 jaar later – was ik staat definitief afscheid van haar te nemen met mijn vrouw en volwassen kinderen aan mijn zijde. Geliefden die ze allemaal nooit heeft mogen zien, en waar ze zeker weten intens van genoten en gehouden zou hebben. Dat was voor mij op dat moment een onverwerkbare pijn.

    Ik deed dat afscheid nemen dmv een uitgebreide brief waar ik een jaar aan had gewerkt en door het leggen van een steen bij haar graf. De eerste keer dat ik daar naar toe ben gegaan. Die steen had ik in mijn rugzak meegenomen uit het hoogste deel van Tibet waar ik in 2003 zat – op ongeveer 5500 meter hoogte – en had ik daar ook laten graveren (inhakken) met een spreuk. In Tibet zie je Overal van die gedenksteenheuvels.

    De steenhakker wilde het alleen maar doen als hij er op de mooiste kant “Oh Manie Pad Mie Ohm” ook op mocht hakken :-). De man zijn ‘werkplaats’ was onder een klein stukje blauwe tentdoek in een volledig grimmig kaal en uitgestorven gebied. Een mooiere en authentiekere plaats had ik niet kunnen bedenken.

    Mijn vader is ook een aantal jaren geleden overleden, maar daar heb ik geen enkel gevoel bij. ….. ?? Eigenlijk is dat een leugen, ik heb een gevoel van opluchting en nog veel meer dat ik niet aan papier of geschreven tekst wil toevertrouwen.

    Dank voor je blog en het daarmee terugroepen van herinneringen en warme gevoelens.

  8. The_Saint zegt:

    Zijn nagedachtenis tot zegen….[z"l]

    Asbest is in het Midden – Oosten nog zoveel en zo open voor handen overal in het straatbeeld dat ik , komende uit de bouw wereld in Holland , bijna dagelijks met een masker op zou willen lopen.

    Groet van een wees…

  9. helena zegt:

    Wat is je vader jong gestorven…
    en wat zal je je verantwoordelijk hebben gevoeld voor je moeder….
    Mijn moeder is ook aan kanker gestorven (ze was wel 20 jaar ouder) en kreeg ook zuurstof toegediend.

  10. @ Jack Pastoor
    Dat is een pittig verhaal, daar gaat een hele wereld achter schuil. Wat betekent trouwens "Oh Manie Pad Mie Ohm”?

    @ The_Saint
    Dank je. Een mooie wens.
    Het is triest dat de Nederlandse bouwwereld zijn asbest dumpt in jouw land, en naar ik vermoed ook in andere landen. En daarmee willens en wetens honderdduizenden mensen blootstelt aan het risico om ziek te worden. Ook in Nederland denkt men nog wel eens dat een paar loszittende vezeltjes geen kwaad kunnen.

    @ helena
    Dat klopt inderdaad. En hoe ouder ik word hoe normaler ik het vind om me zo verantwoordelijk te voelen. Volgens mij is het verlies van je ouders altijd ingrijpend, hoe jong of oud ze ook zijn.

  11. Jack Pastoor zegt:

    @JN: Ohm Mani Padme Hum is het eigenlijk. Het staat op wat de Tibetanen een “mani” steen noemen en betekent letterlijk – in het Engels: “hail to the jewel in the lotus”
    Mooi he? Ik wist dat uiteraard niet.

    Het woord “Om” wordt door de Boeddhisten tijdens de meditatie gebruikt – waarschijnlijk omdat het zo goed in het lichaam resoneert – en dient te leiden tot een volledige leegte.

    Volgens de steenhouwer betekende het allemaal dat “alles één is” of alles zal één worden.

    Ik vond het allemaal prachtig. Vooral omdat ik zijn mening toch niet kon veranderen.

    Voor mij voelt mijn verhaal overigens niet zo heftig meer. Eigenlijk heb ik het gevoel dat een ieder zo zijn/haar verhaal heeft.

  12. Dat gevoel heb ik ook. Het is ook gek, ik heb mijn vader nog nooit zo gemist als nu. Nu mijn moeder is overleden. Bijna alsof ik in haar plaats de pijn voel die zij al die jaren nadat hij overleed voelde. Pijn is ook mooi trouwens, het geeft aan hoe belangrijk die persoon is in je leven.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s