De naamloze doden van Sidi Hamed

Jaarlijks eindigt de Europese droom van honderden illegale immigranten op het Sidi Hamed kerkhof in de Gargaresch wijk in Tripoli. Hun grafsteen vermeldt niet meer dan ‘identity unknown’ of ‘African national’. Hun bootjes zijn op zee gekapseisd, hun lichamen spoelen aan op de Middellandse Zeekust van Libië. De graven worden gegraven door andere migranten die hun tijd verbeiden in afwachting van de vergaring van voldoende geld om de overtocht naar Europa te kunnen betalen. De nabestaanden leven in onwetendheid over het lot van hun dierbaren.

Terwijl de Egyptenaar Ahmed onder de brandende zon een nieuw graf graaft, speurt de Libische kustwacht de zee af, op zoek naar de lichamen van meer dan tweehonderd migranten die vermist zijn sinds vorige week hun boot omsloeg.
Op 31 maart waagden 257 migranten de overtocht. Hun boot kwam in een zware storm terecht. Slechts 23 mensen overleven de tragedie. Tot nu toe zijn slechts 21 lichamen teruggevonden.

Vicieuze cirkel
Migranten die de vergoeding voor de smokkelaars niet bij elkaar krijgen, voelen zich vernederd. Vaak schamen ze zich om lege handen huiswaarts te keren, en kiezen daarom voor een illegaal bestaan in Libië. Een kwetsbaar bestaan, verstoken van medische en juridische bijstand, of het nou dood of levend is. Zoals de twee ongeïdentificeerde doden die al een jaar opgebaard liggen in het mortuarium van het Garaboulli ziekenhuis van Tripoli; de autoriteiten geven geen toestemming voor een begrafenis.
Sommige migranten hebben het ‘geluk’ om eindelijk rust te vinden op het christelijke kerkhof van Tripoli, naast de graven van Italiaanse en Britse soldaten die tijdens de Tweede Wereldoorlog omkwamen. Een deel van het kerkhof is nu bestemd voor de anonieme migranten, ongeacht hun religie.

Libië: favoriet vertrekpunt
Libië kent een lange kustlijn, ongeveer 1.770 kilometer. Libië is daarom een favoriet startpunt voor – vooral Afrikaanse – migranten die wanhopig op zoek zijn naar een beter leven in Europa. Ahmed is een van de naar schatting meer dan een miljoen illegale migranten die volgens de Internationale Organisatie voor Migratie in Libië wachten tot zij de overtocht kunnen maken met als eindbestemming meestal Lampedusa (Italië) of Malta.
Ahmed weet dat hij zijn leven in de waagschaal stelt om Europa te bereiken, maar zo zegt hij: “Als ik sterf, is dat de wil van God”.
Mohammed, een 35-jarige Nigeriaan is inmiddels al zeven jaar in Libië. Al die tijd heeft hij zijn vrouw en dochter niet gezien. Hij heeft nog steeds niet voldoende geld bij elkaar gespaard om de smokkelaars te kunnen betalen die ongeveer 2.000 euro vragen voor de overtocht. Hij stuurt elke maand geld naar zijn familie, en zegt hij: “Onze Libische werkgevers betalen ons niet altijd op tijd. Klagen kan niet, want we zijn bang dat ze ons bij de autoriteiten aangeven”.

De landen rond de Middellandse Zee werken samen om de illegale migratie tegen te gaan. Zo tekenden Italië en Libië vorig jaar een overeenkomst om gezamenlijke patrouilles op zee uit te voeren. In 2008 landden bijna 37.000 illegale migranten op de kust van Italië, een stijging met 75 procent ten opzichte van 2007.

‘Bootjes des doods’
Op 1 november 1988 kreeg Nederland voor het eerst te maken met dode bootmigranten. Een klein motorbootje met 23 Marokkanen kapseisde vlak voor het strand van Los Lances, bij Tarifa, op het meest zuidelijke puntje van Spanje. Slechts vijf Marokkanen overleefden de ramp. Doodsbang en bibberend van de kou vertelden zij de wereld over hun illegale overtocht. De overige achttien migranten verdronken in de Straat van Gilbraltar.

Hoeveel migranten nadien zijn gestorven op de ‘bootjes des doods’ is onduidelijk. Weblog Fortress Europe maakt op basis van mediaberichten een schatting dat sinds 1 november 1988 zeker 13.761 migranten zijn omgekomen en nog eens 5.444 op zee worden vermist.

Fort Europa
Volgens Fortress Europe stierven 9.801 migranten in de Middellandse Zee en op de route via de Atlantische Oceaan naar Spanje. 3.460 mensen sterven op de routes van Libië, Egypte en Tunesië naar Malta en Italië. 125 mensen kwamen om terwijl ze van Algerije naar Sardinië zeilden. Op de routes van Mauretanië, Marokko en Algerije naar Spanje, vanaf de Canarische Eilanden via de Straat van Gibraltar, kwamen minstens 4.402 mensen om. 1.072 stierven in de Egeïsche Zee tussen Turkije en Griekenland. 603 mensen stierven in de Adriatische Zee tussen Albanië, Montenegro en Italië. 624 mensen kwamen om op weg naar het Franse eiland Mayotte in de Indische Oceaan. De meesten vonden de dood in wankele bootjes, maar ook kwamen 153 mensen om door gebrek aan zuurstof of door verdrinking, terwijl ze als verstekeling aan boord van veerboten en vrachtschepen verbleven.

Veel mensen trekken door de Sahara om bij de zee te komen. Met vrachtwagens, off-road wagens, rijden ze over de woestijnwegen vanuit Soedan, Tsjaad, Niger en Mali naar Libië en Algerije. Minstens 1.691 mensen kwamen om het leven. Overlevenden stellen echter dat elke reis zijn slachtoffers eist, zodat het werkelijke aantal waarschijnlijk veel hoger ligt.

In de cijfers zijn ook meegeteld de slachtoffers van collectieve deportatie door de Maghreb landen, die gewend zijn groepen van honderden migranten in de woestijn achter te laten. En degenen die door de grenspolitie werden doodgeschoten (209), de 41 mensen in het landingsgestel van een vliegtuig, de 40 mensen die onder een trein meereisden zoals in Calais. Evenals de 352 mensen die om het leven kwamen terwijl ze verstopt zaten in een vrachtauto, de 208 migranten die verdronken in grensrivieren als de Oder-Neisse en de Evros, de 112 mensen die doodvroren in de bergen, de 92 mensen die omkwamen als gevolg van een exploderende mijn in de Turks-Griekse grensrivier de Evros.

Veel van deze mensen zijn afkomstig uit landen waar omstandigheden heersen die het bijna onmogelijk maken om te overleven. Zij leven in sloppenwijken zonder vers water en riolering, leven met honger, verwoesting, (burger)oorlog. Wat hen rest is een levensgevaarlijke overtocht naar Europa, in de hoop op een beter leven. Wat ze willen is meedelen in de overlevingskansen van de rijke, bevoorrechte landen.

Frontex: het Europese antwoord
Het Europese antwoord op deze ontwikkeling is de oprichting van Frontex, een Europees agentschap voor het beheer van de Europese samenwerking van de buitengrenzen van de Europese Unie. Naarmate Frontex effectiever wordt wijken de illegale migranten die Europa tegen elke prijs willen bereiken, uit naar steeds gevaarlijker routes. Met nog meer doden als gevolg.

Lees meer:

Dit bericht werd geplaatst in Oorlog & geweld en getagged met , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

4 reacties op De naamloze doden van Sidi Hamed

  1. Helena zegt:

    Goed dat je hier aandacht aan besteed! (heb er zelf ook enkele keren wat over geschreven, bijvoorbeeld een artikel over bootvluchtelingen en de overbevissing).
    Inderdaad, Frontex : strengere controles/bewaking langs de buitengrenzen hbben meer doden als gevolg. Helaas… what can we do?

  2. Helena zegt:

    Oei, dank je! :-)
    Een goed boek is het boek ‘op de vlucht’ van Caroline Moorehead. (gaat niet alleen over bootvluchtelingen).

    Goed dat je die video erbij hebt geplaatst!

  3. Helena zegt:

    In Rome heeft de politie meer dan honderd illegale immigranten gevonden in het riool onder treinstations. Onder hen zijn 24 Afghaanse kinderen.

    Ze sliepen in het rioolstelsel om zich te beschermen tegen de kou, onder dozen en vieze dekens. Sommige kinderen waren er slecht aan toe.

    (citaat van website van Nos).

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s